Venezuela'ya Giderken Tuvalet Kağıdı Götürmeyi Unutmayın!

Oğuzcan Kervancı 10.10.2016

Venezuela ekonomisi gittikçe kötüleşiyor ve en basit temel ihtiyaç maddeleri bile güçlükle karşılanıyor. Ülkede ne oldu da bu duruma gelindi?

Başlığı doğru okudunuz. Venezuela'da geçtiğimiz haftalarda bazı hamile kadınlar, çocuklar ve hatta yaşlılar Kolombiya sınırı kendileri için bir süreliğine açıldığında sınırı geçip temel gıda maddeleri ve tuvalet malzemesi alışverişlerini yapıp evlerine döndüler. Gelin, bu ülkede neden böyle bir ihtiyaç duyuluyor hep birlikte bakalım.

Venezuela özellikle 2014’ten başlamak üzere çok şiddetli bir ekonomik krizin içerisine girmiş durumda. Ülke halkının gelirinin değeri enflasyonun fırlaması sebebiyle çok düştü. Bu yıl IMF’ninöngörülerine göre Venezuela’da enflasyon %700’ü geçecek. Yani maaşlar artsa bile ülkedeki fiyatlar çok daha fazla artacak. Ayrıca Venezuela’nın ekonomisinin %8 oranında küçüleceği öngörüsü de %10 olarak revize edildi. Petrol açısından bolluk yaşayan Venezuela’da petrol üretimi Haziran itibariyle son 13 yılın en gerisine düştü. Ülkedeki ekonomik kriz, devlet tarafından yönetilen petrol şirketi "PDVSA"nın da çok kötü etkilenmesine sebep oldu. Bunlara ek olarak iki sene önce ülkedeki döviz rezervi 20 milyar dolar iken şimdilerde yaklaşık 10 milyar dolar civarına geriledi. IMF Latin Amerika baş ekonomisti Alendro Werner, Venezuela’da ekonomik durumun kötüleşmeye devam edeceğine, büyüme ve enflasyonla alakalı verilerin ise dünyanın en kötüsü olduğuna işaret ediyor.

Buradaki rakamlar buzdağının sadece görünen kısmı. Venezuela aynı zamanda büyük bir insanlık krizinin de içinde. İnsanlar en temel gıda ihtiyaçlarını bile karşılayamıyorlar ve ekipman yetersizliği yüzünden hastanelerde yaşamlarını yitiriyorlar.

Venezuela ekonomisi nasıl bu noktaya geldi?

Venezuela, Karayip Sahilleri’nden karla kaplı dağlara kadar türlü türlü doğal güzelliklere sahip. Ayrıca kanıtlanmış en fazla petrol rezervi de burada bulunuyor.

Hugo Chávez’in devlet başkanlığına geldiği 1999 yılından itibaren başlayan ilk birkaç sene fakirlikte azalma görülmüş, daha fazla çocuk okula gönderilmiş ve temiz suya olan erişim daha da artırılmıştı. Her şey gayet iyi gidiyordu. Dönüp günümüze baktığımızda ise hükümetin gıda, sağlık, enerji vb. krizlerle boğuştuğunu görüyoruz.

Hızla düşen petrol fiyatları

Biraz önce ne demiştim, hatırlıyor musunuz? Burada çok yüksek bir petrol rezervi vardı. Normalde bu durumun bir avantaj olması gerekirdi ancak 2014’ten beri petrol fiyatları grafikte görüldüğü gibi hızlı bir şekilde düşmeye başladı. Petrol, ülkenin ihracat gelirlerinin %95’ini oluşturuyordu, yani Venezuela ihracatta petrole bağımlıydı. Aynı zamanda petrol, devlet gelirlerinin yarısı anlamına geliyordu.


Venezuela'ya Giderken Tuvalet Kağıdı Götürmeyi Unutmayın!

Yine az önce bahsettiğim, Chávez’in ilk yıllarında ülke refahını artırmaya yönelik yaptığı çalışmalar da bu petrol gelirlerinden sağlanıyordu. Son yıllarda petrol varil fiyatı 100 dolardan 30 dolar civarlarına gerileyince, ekonomik sürdürülebilirlik artık sağlanamaz oldu.

İthalatlar için para yok

Düşen petrol fiyatları aynı zamanda ülke içerisinde daha az dövizin olmasına sebep oldu ve Venezuela devletinin ithalat masraflarını karşılayamamasına yol açtı. Dışarıda üretilen, Venezuela’nın ciddi derecede ihtiyaç duyduğu ilaç, gıda gibi mal gruplarında büyük kıtlık yaşanmaya başlandı. Venezuela bir de bunların yanında IMF’den gelecek olan tavsiye ve mali yardımdan kaçındı, Latin Amerika tarihindeki en büyük ithalat azaltmasını gerçekleştirdi. Bank of America’nın raporuna göre Venezuela, ilaç ve gıda da dahil olmak üzere, ithalatını geçen senenin ilk beş ayına göre %45 civarlarında azalttı.

Fiyat müdahaleleri

Chávez kendi döneminde temel ürünlerde fiyatların düşmesi emrini vermiş ve en azından o ürünleri herkesin alabilmesini ümit etmişti. Böylelikle fiyatlarda devletin birebir müdahalesi başlamıştı. Venezuela’da neredeyse her gün yenilen “arepas”ın yapımında kullanılan bir paket mısır unu günümüzde 190 bolivar. (Şu anki döviz kuruyla bu fiyat 19$'a denk geliyor. Bir paket mısır unu birkaç sene önce ise sadece 19 bolivardı.) 190 bolivar tüketiciler için yine ulaşılabilir bir fiyat ancak unun ve diğer bu tarz malların fiyatları maliyetlerinden daha düşük olmaya başladı. Hal böyle olunca içerideki üreticiler üretim yapmayı durdurdu. İthalatlar daha da önem kazandı ve bu sefer de ithalata verecek para eksikliği tekrar öne çıktı.

Hükümet hataları

Bazı ekonomistler Maduro’nun 2013 yılında devralmadan önceki hükümetin yanlışlar yaptığını söylüyor. Maduro’dan önceki dönemde Chávez, popüleritesini 2004’ten 2013’e kadar yüksek petrol fiyatının olduğu dönemde dış borçlarını beşe katlayarak ve ekonominin önemli parçalarını oluşturan 1200'den fazla özel firmayı kamulaştırarak kazandı. 2015’te petrol fiyatları yarıya düştü, Venezuela yüksek borçlu bir ülke haline geldi ve uluslararası piyasalardaki rolü kısıtlandı. Maduro hükümeti de buna para basma ve dolayısıyla yüksek enflasyonla cevap vermişti. Buradaki enflasyonu şöyle özetleyelim: Şu an bir ailenin bir haftalık bakkal alışverişi asgari ücretin 22 katına denk geliyor.

Bundan sonra Venezuela'yı neler bekliyor?

Çin Venezuela’nın kurtarıcısı olabilir. 2007 yılında Çin, Venezuela’ya 65 milyar dolar vererek petrol karşılığında seneler sürecek bir anlaşma yapmıştı. Çin bu anlaşmadaki borç ödemesini bir yıl askıya alınacağı ve sadece faiz ödemelerinin yapılacağı bir anlaşma yaptıklarını belirtti. Günde ortalama 579,000 varil petrol taşıyan Venezuela, Çin’in sağladığı kolaylıklar ile bir süre bu petrolü satarak para kazanabilir. Ancak Çin’den gelen bu rahatlatma ve yeni anlaşma Venezuela için sürdürülebilir bir gelişimi beraberinde getirmiyor.

Ülkede durumlar değişebilir ve belki de iyiye doğru gidebilir. Venezuela yüksek seçim komitesi son günlerde yaptığı açıklamada muhalif liderlerin Ekim'de yeterli imzayı toplarsa başkanlık seçimi için referanduma gidilebileceğini açıkladı. Eğer Maduro karşıtları yeterli çoğunluğu bulursa referandum en erken 2017'de gerçekleşecek.

BUNLAR DA İLGİNİZİ ÇEKEBİLİR

BU YAZARDAN

Yorum yazmak için giriş yapmalısınız.

Bu habere henüz site içi yorum yazılmamış.

Gazetemsi
Facebook'ta takip et Twitter'da takip et Youtube'da takip et Instagram'da takip et

©2016 Gazetemsi.com. Her hakkı saklıdır.