Olimpiyatların Ev Sahibi Ülkelere Etkileri

Ece Tuğran 13.08.2016

Ülkeler olimpiyatlara ev sahipliği yapmak için yıllar önceden canla başla yarışa girdiklerine göre bir bildikleri olmalı.

Sporun evrensel, birleştirici bir aktiviteden çok bir endüstri haline geldiği dünyamızda, şüphesiz ki spor adına düzenlenen en kapsamlı ve görkemli etkinlik olimpiyat oyunlarıdır. 4 senede bir düzenlenen olimpiyat oyunlarına ev sahipliği yapmak, ülkeleri kıyasıya bir yarışa sokan, özellikle son zamanlarda ülkeler arasında prestij meselesi haline gelen bir olaydır. Bu yarış şöyle süregelir: Oyunların başlamasından 9 yıl önce ev sahipliğine aday olan her ülke olimpiyatlar için ayırdığı bütçe teklifini ve vaatlerini sunar, sunulan tekliflerin incelenmesinin ardından bu ülkeler arasından bir eleme yapılır. 2. elemeye kalan şehirler oyunların başlamasına 8 yıl kala bir elemeden daha geçer ve son olarak oyunlara 7 yıl kala IOC (International Olympic Committee) oyunların hangi ülkede yapılacağına karar verir.

Sporun evrensel, birleştirici bir aktiviteden çok bir endüstri haline geldiği dünyamızda, şüphesiz ki spor adına düzenlenen en kapsamlı ve görkemli etkinlik olimpiyat oyunlarıdır. 4 senede bir düzenlenen olimpiyat oyunlarına ev sahipliği yapmak, ülkeleri kıyasıya bir yarışa sokan, özellikle son zamanlarda ülkeler arasında prestij meselesi haline gelen bir olaydır. Bu yarış şöyle süregelir: Oyunların başlamasından 9 yıl önce ev sahipliğine aday olan her ülke olimpiyatlar için ayırdığı bütçe teklifini ve vaatlerini sunar, sunulan tekliflerin incelenmesinin ardından bu ülkeler arasından bir eleme yapılır. 2. elemeye kalan şehirler oyunların başlamasına 8 yıl kala bir elemeden daha geçer ve son olarak oyunlara 7 yıl kala IOC (International Olympic Committee) oyunların hangi ülkede yapılacağına karar verir.

Her ülke bu yarışa büyük hayaller ile girer.

Birçok ülkenin olimpiyat oyunlarına ev sahipliği yapmak ile yakından ilgilenmesinin, kazanmak için hırsla yarışmasının arkasında büyük hayalleri yatar. Kısa vadede istihdam yaratma; uzun vadede ise altyapı modernizasyonu, uluslararası prestij kazanma, ülkenin dünyaca tanınması (özellikle az gelişmiş ülkelerin hayalidir), turizme katkı, ekonomik kalkınma gibi hem sosyal hem ekonomik gelişmeler ülkelerin beklentileri arasındadır. Hayallerden ve beklentilerden sıyrılıp gerçeğe döndüğümüzde ise California Üniversitesi İşletme Fakültesi Profesörü Andrew Rose’un şu cümleleri oldukça açıklayıcıdır: “Ülkeler neden böylesi devasa bir organizasyonu düzenlemeye bu denli isteklidir? Ekonomik getirisinin karşılayamayacağı yüksek harcamalar gerektiren bir iş bu.”

Her ülke bu yarışa büyük hayaller ile girer.

Birçok ülkenin olimpiyat oyunlarına ev sahipliği yapmak ile yakından ilgilenmesinin, kazanmak için hırsla yarışmasının arkasında büyük hayalleri yatar. Kısa vadede istihdam yaratma; uzun vadede ise altyapı modernizasyonu, uluslararası prestij kazanma, ülkenin dünyaca tanınması (özellikle az gelişmiş ülkelerin hayalidir), turizme katkı, ekonomik kalkınma gibi hem sosyal hem ekonomik gelişmeler ülkelerin beklentileri arasındadır. Hayallerden ve beklentilerden sıyrılıp gerçeğe döndüğümüzde ise California Üniversitesi İşletme Fakültesi Profesörü Andrew Rose’un şu cümleleri oldukça açıklayıcıdır: “Ülkeler neden böylesi devasa bir organizasyonu düzenlemeye bu denli isteklidir? Ekonomik getirisinin karşılayamayacağı yüksek harcamalar gerektiren bir iş bu.”

Olimpiyatların Ev Sahibi Ülkelere Etkileri
Olimpiyatların Ev Sahibi Ülkelere Etkileri

Hayaller ekonomik kalkınma, hayatlar ekonomik kriz.

Şu ana kadarki veriler göz önüne alındığında sonuç açık olarak görülüyor: Olimpiyatların mali gideri getirisinden çok daha fazla. Bunun sebebi, IOC tarafından ev sahipliğine seçilmek için ülkelerin yıllar önceden teklif ettikleri bütçeleri ciddi miktarda aşmaları. Hatta artık belirlenen bütçeyi en az 3-4 kat aşmanın ülkeler arasında bir gelenek haline geldiği bile söylenebilir.

Hayaller ekonomik kalkınma, hayatlar ekonomik kriz.

Şu ana kadarki veriler göz önüne alındığında sonuç açık olarak görülüyor: Olimpiyatların mali gideri getirisinden çok daha fazla. Bunun sebebi, IOC tarafından ev sahipliğine seçilmek için ülkelerin yıllar önceden teklif ettikleri bütçeleri ciddi miktarda aşmaları. Hatta artık belirlenen bütçeyi en az 3-4 kat aşmanın ülkeler arasında bir gelenek haline geldiği bile söylenebilir.

Olimpiyatların Ev Sahibi Ülkelere Etkileri
Olimpiyatların Ev Sahibi Ülkelere Etkileri
Görsel kaynağı: University of Oxford
Görsel kaynağı: University of Oxford

Şekildeki grafikte ülkelerin belirledikleri bütçeleri ne kadar aştığı yüzde cinsinden gösterilmiş.

Şekildeki grafikte ülkelerin belirledikleri bütçeleri ne kadar aştığı yüzde cinsinden gösterilmiş.

  • 2004 yılında Olimpiyatlara ev sahipliği yapan, ayrıca Olimpiyat Oyunları'nın doğduğu ülke kabul edilen Yunanistan, 4.5 milyar euro olarak belirlenen maliyeti 8.9 milyar euro ile ikiye katlayarak ekonomik krize giriş biletini aldı. Peki bu krize sebep olan harcamalar ile inşa edilen yapıların şu anki halini görmek ister misiniz?
  • 2004 yılında Olimpiyatlara ev sahipliği yapan, ayrıca Olimpiyat Oyunları'nın doğduğu ülke kabul edilen Yunanistan, 4.5 milyar euro olarak belirlenen maliyeti 8.9 milyar euro ile ikiye katlayarak ekonomik krize giriş biletini aldı. Peki bu krize sebep olan harcamalar ile inşa edilen yapıların şu anki halini görmek ister misiniz?
Olimpiyatların Ev Sahibi Ülkelere Etkileri
Olimpiyatların Ev Sahibi Ülkelere Etkileri
Atina'da olimpiyat oyunları için inşa edilen bir havuz.
Atina'da olimpiyat oyunları için inşa edilen bir havuz.
Olimpiyatların Ev Sahibi Ülkelere Etkileri
Olimpiyatların Ev Sahibi Ülkelere Etkileri
Bir havuz daha.
Bir havuz daha.
Olimpiyatların Ev Sahibi Ülkelere Etkileri
Olimpiyatların Ev Sahibi Ülkelere Etkileri
Ve bir havuz daha.
Ve bir havuz daha.
Olimpiyatların Ev Sahibi Ülkelere Etkileri
Olimpiyatların Ev Sahibi Ülkelere Etkileri
Hayır yanlış görmediniz, bir tane daha.
Hayır yanlış görmediniz, bir tane daha.
Olimpiyatların Ev Sahibi Ülkelere Etkileri
Olimpiyatların Ev Sahibi Ülkelere Etkileri
Burası kano yarışlarının yapıldığı yer(miş).
Burası kano yarışlarının yapıldığı yer(miş).
Olimpiyatların Ev Sahibi Ülkelere Etkileri
Olimpiyatların Ev Sahibi Ülkelere Etkileri
Oyunların yapıldığı alanın çevresine kurulan barikatlar.
Oyunların yapıldığı alanın çevresine kurulan barikatlar.
Olimpiyatların Ev Sahibi Ülkelere Etkileri
Olimpiyatların Ev Sahibi Ülkelere Etkileri
Plaj voleybolu alanı.
Plaj voleybolu alanı.
Olimpiyatların Ev Sahibi Ülkelere Etkileri
Olimpiyatların Ev Sahibi Ülkelere Etkileri
Beysbol stadyumu.
Beysbol stadyumu.
  • 2008 yılında 40 milyar dolara yakın bir harcama ile rekor harcamalardan birine imza atan Çin'de bu olay büyük bir sosyal tepki doğurdu.
  • 2008 yılında 40 milyar dolara yakın bir harcama ile rekor harcamalardan birine imza atan Çin'de bu olay büyük bir sosyal tepki doğurdu.
Olimpiyatların Ev Sahibi Ülkelere Etkileri
Olimpiyatların Ev Sahibi Ülkelere Etkileri
İnşası 500 milyon dolara mal olan Kuş Kafesi adlı stadyum, sadece olimpiyat açılış ve kapanış seremonisinde kullanılmakla kaldı.
İnşası 500 milyon dolara mal olan Kuş Kafesi adlı stadyum, sadece olimpiyat açılış ve kapanış seremonisinde kullanılmakla kaldı.
Olimpiyatların Ev Sahibi Ülkelere Etkileri
Olimpiyatların Ev Sahibi Ülkelere Etkileri
Kayak kompleksi.
Kayak kompleksi.
Olimpiyatların Ev Sahibi Ülkelere Etkileri
Olimpiyatların Ev Sahibi Ülkelere Etkileri
Plaj voleybolu alanı.
Plaj voleybolu alanı.
Olimpiyatların Ev Sahibi Ülkelere Etkileri
Olimpiyatların Ev Sahibi Ülkelere Etkileri
Maskot figürler.
Maskot figürler.
  • Olimpiyat oyunlarına 1976 yılında ev sahipliği yapmış olan Kanada, belirlediği bütçeyi %720 oranında aşarak tarihe geçti. Bu yükün altından 1976'dan 2006'ya kadar tam 30 sene borç ödeyerek kalkabildi.
  • Olimpiyat oyunlarına 1976 yılında ev sahipliği yapmış olan Kanada, belirlediği bütçeyi %720 oranında aşarak tarihe geçti. Bu yükün altından 1976'dan 2006'ya kadar tam 30 sene borç ödeyerek kalkabildi.
  • 1988 Kış Olimpiyatları'nın ev sahibi Japonya yaklaşık 10 milyar dolar harcayarak oyunların yapıldığı Nagano şehrinde hane başına tahmini olarak 30 bin dolarlık borç yükledi. Harcamaların miktarının kesin olarak bilinememesinin nedeni ise Nagano Olimpiyat Komitesi Başkan Yardımcısı Sumikazu Yamaguchi'nin tüm faturaları yaktırmasıydı.
  • 1988 Kış Olimpiyatları'nın ev sahibi Japonya yaklaşık 10 milyar dolar harcayarak oyunların yapıldığı Nagano şehrinde hane başına tahmini olarak 30 bin dolarlık borç yükledi. Harcamaların miktarının kesin olarak bilinememesinin nedeni ise Nagano Olimpiyat Komitesi Başkan Yardımcısı Sumikazu Yamaguchi'nin tüm faturaları yaktırmasıydı.
  • 2000 yılında olimpiyat oyunlarını Sydney şehrinde ağırlayan Avustralya, oyunlardan sonra yapılan analizlere göre ekonomisini net 2 milyar dolar zarara uğrattı.
  • 2000 yılında olimpiyat oyunlarını Sydney şehrinde ağırlayan Avustralya, oyunlardan sonra yapılan analizlere göre ekonomisini net 2 milyar dolar zarara uğrattı.
Olimpiyatların Ev Sahibi Ülkelere Etkileri
Olimpiyatların Ev Sahibi Ülkelere Etkileri

Olimpiyatların istihdam yaratma gibi kısa vadeli getirileri olduğu kabul edilebilir. Fakat kâr zarar karşılaştırması yapıldığında araştırmaların tümü gösteriyor ki, olimpiyatların maliyetini karşılaması, bir de üstüne ülkeye kâr getirmesi sadece kısıtlı şartlarda mümkün olabiliyor. Kısıtlı şartlar terimini açarsak, eğer bir ülke ekonomik olarak ciddi bir sıkıntı içinde ise (kısacası zaten dipteyse) olimpiyatlara ev sahipliği yapmanın bu ülkeyi darboğazdan kurtarma ihtimali var. Örneğin 1992 yılında bu görevi üstlenen Barcelona, hem 5 milyon dolara yakın kâr etmiş hem de hazırlık sürecinde şehrin baştan yaratılması ile Avrupa’daki en gelişmiş ve yaşanılabilir kentler arasında 8. sıraya yükselmişti.

Olimpiyatların istihdam yaratma gibi kısa vadeli getirileri olduğu kabul edilebilir. Fakat kâr zarar karşılaştırması yapıldığında araştırmaların tümü gösteriyor ki, olimpiyatların maliyetini karşılaması, bir de üstüne ülkeye kâr getirmesi sadece kısıtlı şartlarda mümkün olabiliyor. Kısıtlı şartlar terimini açarsak, eğer bir ülke ekonomik olarak ciddi bir sıkıntı içinde ise (kısacası zaten dipteyse) olimpiyatlara ev sahipliği yapmanın bu ülkeyi darboğazdan kurtarma ihtimali var. Örneğin 1992 yılında bu görevi üstlenen Barcelona, hem 5 milyon dolara yakın kâr etmiş hem de hazırlık sürecinde şehrin baştan yaratılması ile Avrupa’daki en gelişmiş ve yaşanılabilir kentler arasında 8. sıraya yükselmişti.

Barcelona gibi nadir örnekler var olsa da bu örnekler genel durumu değiştirmeye yetmemektedir. Büyük çerçeveye bakıldığında olimpiyatların ülkelere ekonomik getirilerinin açıklaması şudur: Ülkeler gelmiş geçmiş en görkemli olimpiyat seremonisini düzenleyerek prestij kazanmak ve gurur okşamak için belirledikleri bütçeyi yüksek oranlarda aşarlar. Uzun vade getirisi olarak düşünülen turizmin artması, ülkenin tanıtılması gibi beklentiler de yeteri kadar gerçekleşmeyip maliyeti karşılamadığı için olimpiyatlara ev sahipliği yapmak ülkeler için oldukça maliyetli, ülke ekonomisi için kârlı olmayan bir iştir.

Barcelona gibi nadir örnekler var olsa da bu örnekler genel durumu değiştirmeye yetmemektedir. Büyük çerçeveye bakıldığında olimpiyatların ülkelere ekonomik getirilerinin açıklaması şudur: Ülkeler gelmiş geçmiş en görkemli olimpiyat seremonisini düzenleyerek prestij kazanmak ve gurur okşamak için belirledikleri bütçeyi yüksek oranlarda aşarlar. Uzun vade getirisi olarak düşünülen turizmin artması, ülkenin tanıtılması gibi beklentiler de yeteri kadar gerçekleşmeyip maliyeti karşılamadığı için olimpiyatlara ev sahipliği yapmak ülkeler için oldukça maliyetli, ülke ekonomisi için kârlı olmayan bir iştir.

Görseller boredpanda.com'dan alınmıştır.
Görseller boredpanda.com'dan alınmıştır.

BUNLAR DA İLGİNİZİ ÇEKEBİLİR

BU YAZARDAN

Yorum yazmak için giriş yapmalısınız.

Bu habere henüz site içi yorum yazılmamış.

Gazetemsi
Facebook'ta takip et Twitter'da takip et Youtube'da takip et Instagram'da takip et

©2016 Gazetemsi.com. Her hakkı saklıdır.