Nobel Fizik Ödülü Üçe Bölündü

Süleyman Okan 05.10.2016

2016 Nobel Fizik Ödülü, 2 boyutlu egzotik malzemeleri araştıran üç İngiliz fizikçi arasında paylaştırıldı.

İsveç Kraliyet Akademisi 2016 Nobel Fizik Ödülü’nü, “topolojik faz geçişleri ve maddelerin topolojik geçişleri konusundaki teorik keşiflerinden dolayı” David J. Thouless, F. Duncan M. Haldane ve J. Michael Kosterlitz arasında paylaştırdı.

8 milyon İsveç Kronu (2.85 milyon Türk Lirası) değerindeki para ödülünün yarısı David Thouless’e, diğer yarısı da Duncan Haldane ve Michael Kosterlitz’e dağıtıldı.

Üçü de İngiltere doğumlu olan ve üçü de ABD üniversitelerinde çalışan fizikçilerin 1970 ve 80’lerdeki çalışmaları, materyallerin yüzeylerindeki ve aşırı ince materyallerin içindeki garip davranışları açıklamanın temelini attı. Her üç bilim insanı da egzotik madde davranışlarını matematiğin topoloji dalını kullanarak açıklamıştı.

Üzerinde ilk çalışıldığı yıllarda aşırı soyut bulunan matematiksel teoriler, yıllar sonra pratik önem kazandılar. Nobel Komitesi Başkanı Nils Mårtensson’a göre, bu eski çalışmalar “özgün özellikleri olan yeni malzemeler tasarlamanın yolunu açtılar ve gelecekteki birçok teknoloji için önemli olacaklarına dair büyük umut var.”

Ödülü kazanan araştırmacılardan Haldane ise bu kadar eski ve soyut bir çalışma sayesinde ödüllendirildikleri için çok şaşırdığını ve şeref duyduğunu dile getirdi.

İsveç Kraliyet Akademisi 2016 Nobel Fizik Ödülü’nü, “topolojik faz geçişleri ve maddelerin topolojik geçişleri konusundaki teorik keşiflerinden dolayı” David J. Thouless, F. Duncan M. Haldane ve J. Michael Kosterlitz arasında paylaştırdı.

8 milyon İsveç Kronu (2.85 milyon Türk Lirası) değerindeki para ödülünün yarısı David Thouless’e, diğer yarısı da Duncan Haldane ve Michael Kosterlitz’e dağıtıldı.

Üçü de İngiltere doğumlu olan ve üçü de ABD üniversitelerinde çalışan fizikçilerin 1970 ve 80’lerdeki çalışmaları, materyallerin yüzeylerindeki ve aşırı ince materyallerin içindeki garip davranışları açıklamanın temelini attı. Her üç bilim insanı da egzotik madde davranışlarını matematiğin topoloji dalını kullanarak açıklamıştı.

Üzerinde ilk çalışıldığı yıllarda aşırı soyut bulunan matematiksel teoriler, yıllar sonra pratik önem kazandılar. Nobel Komitesi Başkanı Nils Mårtensson’a göre, bu eski çalışmalar “özgün özellikleri olan yeni malzemeler tasarlamanın yolunu açtılar ve gelecekteki birçok teknoloji için önemli olacaklarına dair büyük umut var.”

Ödülü kazanan araştırmacılardan Haldane ise bu kadar eski ve soyut bir çalışma sayesinde ödüllendirildikleri için çok şaşırdığını ve şeref duyduğunu dile getirdi.

Nobel Fizik Ödülü Üçe Bölündü
Nobel Fizik Ödülü Üçe Bölündü
Michael Kosterlitz, David Thouless ve Duncan Haldane
Michael Kosterlitz, David Thouless ve Duncan Haldane

Ödül Alan Çalışma Ne?

Üç bilim insanı da 2 boyutlu olarak tanımlanacak kadar ince materyalleri incelediler.

Maddelerdeki katı, sıvı ve gaz gibi faz değişimleri sırasında gözlemlenen davranışları tamamlayan bir takım evre değişikliklerini, maddeler aşırı soğuk veya aşırı inceyken de gözlemlediler. Mesela nasıl bir madde katıdan sıvıya yavaş yavaş değil de bir anda dönüşüyorsa, aşırı soğuk derecelerde var olan süperiletkenlik fazının nasıl daha belli bir sıcaklıkta bir anda kaybolacağını keşfettiler.

Günümüzde bu teorilerden yola çıkarak hassas Ohm ölçümleri yapılabiliyor ve gelişmiş iletkenler ve transistörler tasarlanıyor. Normal bilgisayarların ve devrelerin yapamadığı şeyleri beceren ileri teknoloji kuantum bilgisayar sistemleri, varlığını bu araştırmalara borçlu.

1980’de yaşamını yitiren ve benzer konularda çalışan Ukraynalı fizikçi Vadim Berezinskii’nin de yaşasa bu ödülü paylaşacağı görüşü hakim. Nobel ödülleri, birisi hayattayken aday gösterilmediyse ölümden sonra verilemiyor.

Ödül Alan Çalışma Ne?

Üç bilim insanı da 2 boyutlu olarak tanımlanacak kadar ince materyalleri incelediler.

Maddelerdeki katı, sıvı ve gaz gibi faz değişimleri sırasında gözlemlenen davranışları tamamlayan bir takım evre değişikliklerini, maddeler aşırı soğuk veya aşırı inceyken de gözlemlediler. Mesela nasıl bir madde katıdan sıvıya yavaş yavaş değil de bir anda dönüşüyorsa, aşırı soğuk derecelerde var olan süperiletkenlik fazının nasıl daha belli bir sıcaklıkta bir anda kaybolacağını keşfettiler.

Günümüzde bu teorilerden yola çıkarak hassas Ohm ölçümleri yapılabiliyor ve gelişmiş iletkenler ve transistörler tasarlanıyor. Normal bilgisayarların ve devrelerin yapamadığı şeyleri beceren ileri teknoloji kuantum bilgisayar sistemleri, varlığını bu araştırmalara borçlu.

1980’de yaşamını yitiren ve benzer konularda çalışan Ukraynalı fizikçi Vadim Berezinskii’nin de yaşasa bu ödülü paylaşacağı görüşü hakim. Nobel ödülleri, birisi hayattayken aday gösterilmediyse ölümden sonra verilemiyor.

BUNLAR DA İLGİNİZİ ÇEKEBİLİR

BU YAZARDAN

Yorum yazmak için giriş yapmalısınız.

Bu habere henüz site içi yorum yazılmamış.

Gazetemsi
Facebook'ta takip et Twitter'da takip et Youtube'da takip et Instagram'da takip et

©2016 Gazetemsi.com. Her hakkı saklıdır.