Manik Depresif (Bipolar) Bozukluk ve Belirtileri

S. Emre Özcan 26.09.2016

Dünyada her 100 kişiden 1'inde görülen ruhsal bir bozukluğu, manik depresif bozukluğu ele alıyoruz.

Manik depresif bozukluk nedir?

Manik Depresif (Bipolar) Bozukluk ve Belirtileri

Manik depresif bozukluk, bir diğer adıyla “bipolar bozukluk”, Türkçeye “iki uçlu duygulanım bozukluğu” olarak çevrilebilir.

Manik depresif bozukluğun temel nedeni, ani sevinç ve neşe hallerinden endişeli ve karamsar ruh hallerine geçiştir. Bilimsel olarak "maniden depresyona kadar uzanan ruh halindeki aşırı değişiklikler" olarak tanımlanabilir. "Manik" terimi aşırı hareketli, enerjik, konuşkan, umursamaz, güçlü ve coşku dolu bir dönemi tanımlar. Bu yükseklerden uçan ruh hali aniden öfkeli ve karamsar bir ruh haline dönüşebilir. Manik ruh haline tamamen zıt olan bu yeni ruh hali “depresyon” olarak tanımlanır ve üzüntü, ağlama, değersizlik hissi, enerji kaybı, haz kaybı, uyku problemleri ortaya çıkarır. Sinirlilik, kafa karışıklığı ve kapana kısılma hissi gibi haller de depresif ruh haline eşlik eden durumlardır. Ruh durumundaki ani alçalma ve yükselmeler her insanda, kendi özel yaşantısına göre değişiklikler göstermektedir.

Manik depresif bozuklukta ilk ataklar genellikle 20’li yaşlarda başlar ama ilk manik ruh halini 70 yaşında geçirmiş insanlar da bulunmaktadır. Her ruhsal hastalıkta olduğu gibi manik depresif bozukluğun da belli başlı belirtileri vardır.

Manik Depresif (Bipolar) Bozukluk ve Belirtileri

Mani belirtileri

Mani nöbetleri çoğunlukla ani başlar ve süresi 2 hafta ile 4-5 ay arasında değişebilir ama ortalama süresi 4 aydır. Manik dönemde kişide beliren özellikler şunlardır:

  • Aşırı sevinç ve coşku,
  • Ani saldırganlık ve paranoya,
  • Yeni fikirler, hızlı düşünme,
  • Her zamankinden fazla konuşma isteği,
  • Artan aktivite ve enerji,
  • Değişen algılama (başka bir dünyada olma duygusu, sese karşı duyarlılık, keskin algılama),
  • Görüntü ve/veya ses halüsinasyonu,
  • Artan yaratıcılık,
  • Azalan uyku ihtiyacı,
  • Artan ilişki isteği,
  • Önemli olma ve bütün ilgilerin merkezinde olma duygusu,
  • Artan alkol ve uyuşturucu kullanımı,
  • Artan kendine güven, yapmaya karar verdiği her işi başaracağı duygusu,
  • Aşırı duyarlılık, gerginlik, sabırsızlık,
  • Artan cinsel ilgi,
  • Artan para harcama isteği,
  • Konsantrasyon güçlüğü, dikkatin kolay dağılması,
  • Huzursuzluk, karmaşa,
  • Her zamankinden fazla kavga ve tartışma,
  • Günlük yaşam seyrine uymamak.
Manik Depresif (Bipolar) Bozukluk ve Belirtileri

Depresyon belirtileri

Depresif nöbetler çoğunlukla sinsi bir şekilde başlar ve manik nöbetlere oranla daha uzun sürer. Depresif dönemin süresi ortalama 6 aydır ve yaşlı hastalar dışında genellikle bir yılı geçmez. Depresif dönemde kişide beliren özellikler şunlardır:

  • Dikkatin azalması ve dikkatini toplayamama,
  • Anlama, kavrama, hatırlama güçlükleri,
  • Benlik saygısında düşüş ve özgüven azalması,
  • Suçluluk ve değersizlik düşünceleri,
  • Geleceğe ilişkin karamsarlık ve güvensizlik,
  • Kendine zarar verme ve intihar düşünceleri ve girişimleri,
  • Bedensel halsizlik,
  • Uyku bozuklukları (uykuya dalamama, erken uyanma, sık sık uyanma, kabuslar görme),
  • Cinsel istek kaybı,
  • İştah azalması veya artması,
  • Hareketlerde yavaşlama veya sıkıntılı hareketlilik,
  • İç sıkıntısı, darlık hissi,
  • Eskiden severek yapılan etkinliklere karşı ilgi azalması,
  • Sosyal ilişkilerde azalma,
  • İçe kapanma,
  • Ağrı,
  • Hazımsızlık,
  • Adet düzensizliği gibi bedensel yakınmalar.
Manik Depresif (Bipolar) Bozukluk ve Belirtileri

Manik depresif bozukluk kimlerde görülür?

Manik depresif bozukluk genellikle 15-24 yaş arasında görülür ve sıklıkla yaşam boyunca sürer. Yediden yetmişe her yaşta görülme olasılığı vardır ama en sık 20'li yaşların başında görülmeye başlanır. Her 100 kişiden 1-2'sinde manik depresyon görülür ve tüm dünyada görülme sıklığı benzerdir. Kadın ve erkekler arasında görülme sıklığı eşittir fakat kadınlarda depresif atak sıklığının, erkeklerde ise manik atak sıklığının daha fazla görüldüğü iddia edilmektedir. Çocuklarda ve 65 yaş üstü insanlarda ise nadiren yeni teşhis edilmiş mani görülür.

Manik Depresif (Bipolar) Bozukluk ve Belirtileri

Manik depresif bozukluğun tedavi yöntemleri

Manik depresif bozukluğun tedavisinin akut tedavi ve koruyucu tedavi olmak üzere iki basamağı vardır.

1) Akut Tedavi: Akut tedavi, hastalık belirtileri başladığı sırada, belirtileri mümkün olduğunca hızla yatıştırmak için uygulanır. Bu dönem hastanede yatarak tedaviyi de gerektirebilir.

2) Koruyucu Tedavi: Koruyucu tedavi ise yeniden hastalanmayı engelleme amacı taşır. Akut tedavide öncelik hastanın ve çevresinin güvenliğinin sağlanması, intihar riski varsa önlenmesi, tanının netleştirilmesi, mani döneminde sakinlik verecek, depresyon döneminde ise ruhsal kalkınma sağlayacak tedavinin etkili ve güvenli biçimde uygulanmasıdır. Ana tedavi ilaçlarla yapılır. Ancak hastalık şiddetli, kişi intihar riski taşıyorsa, daha önce gördüğü ilaç tedavilerine bilinen direnç varsa, elektrokonvulsif tedavi (EKT) uygulanabilir. Yeni ilaçların kullanılır hale gelmesi ile EKT'ye ihtiyaç oranını azalmıştır ancak hala çok sayıdaki hasta için EKT en etkili tedavidir. Bazı olgularda ilaçlara yanıt yetersizdir, kimilerinde ilaçlar yan etkileri sebebiyle istenilen doza çıkılamaz, bazı durumlarda ise hastanın intihar riskinin bulunması gibi sebeplerle ancak EKT’nin sağlayabileceği hızlı düzelme elde edilmek istenir.

Manik Depresif (Bipolar) Bozukluk ve Belirtileri

Sonuç

Görüldüğü üzere manik depresyon önlem alınmadığı sürece intihar gibi tehlikeli sonuçlar doğurabilmektedir. Ayrıntılarıyla anlattığımız gibi manik depresyon, yani bipolar bozukluk, manik ve depresif ataklarla seyreden ve bu ataklar arasında iyileşme dönemleri bulunan bir hastalıktır. Ama karma (mikst) dönemde gün içinde mani ve depresyon belirtileri sıkça değişmekte ve manik ve depresif duygulanımların ikisi de aynı anda yaşanabilmektedir. İstisnalar dışında çoğunlukla bahar ve yaz dönemlerinde mani atakları, kış ve sonbahar dönemlerinde ise depresyon atakları görülmektedir.

Manik Depresif (Bipolar) Bozukluk ve Belirtileri

Manik depresyon hafife alınacak ruhsal bir bozukluk değildir çünkü kişi manik depresyon sonunda işinden, evliliğinden, en kötüsü de intihara kalkışarak kendi canından olabilir. Manik depresyonun tedavisi için doğru tanı çok önemlidir, doğru tanı için de tıbbi ve psikolojik yardım şarttır. Yani Van Gogh gibi kulağımızı kesip akıl hastanesine yatırılmak istemiyorsak, ruhsal sorunlarımızı uzmanlara başvurarak çözmemiz tek yoldur.

Manik Depresif (Bipolar) Bozukluk ve Belirtileri

Lütfen manik depresif bozukluk dahil diğer tüm rahatsızlıklarımızın çözümü için hassas davranalım ve bu işin yıllarca okulunu okumuş doktorlardan yardım almaktan kaçınmayalım.

Kaynak:

Üsküdar Üniversitesi - Nöropsikiyatri Hastanesi

Doç. Dr. Özgür Öztürk, Manik Depresif Bozukluğun Belirtileri

Wikipedia

BU YAZARDAN

Yorum yazmak için giriş yapmalısınız.

Bu habere henüz site içi yorum yazılmamış.

Gazetemsi
Facebook'ta takip et Twitter'da takip et Youtube'da takip et Instagram'da takip et

©2016 Gazetemsi.com. Her hakkı saklıdır.