Ebeveynlik Stilleri

Ne tarz bir ebeveynlik stiline sahipsiniz?

Bütün ebeveynler çocuklarının iyi, mutlu, tatminkar bir hayat sürmelerini ister ve bunun için uğraşırlar. Zihinlerindeki inançlara ve doğrulara uygun olarak çocuklarını yetiştirmeye çalışırlar. Bir nevi onları şekillendirirler. Tüm bu iyi niyete rağmen kimi zaman yanlış ebeveynlik uygulamalarının çocuğun hayatında geri döndürülemeyecek etkilerinin olduğunu fark ederiz.

Bu yıkıcı ve zorlayıcı uygulamalar, ebeveynin inanç ve davranış sistemlerinin birbiriyle çatışması sonucu ortaya çıkabileceği gibi (yani “Kural koymam gerektiğini biliyorum ama ağlayınca kıyamıyorum” ya da “Kendime bin kez bağırmayacağım diyorum ama olmuyor”), zamanında içselleştirdikleri bilgilerden de kaynaklanıyor olabilir (“Çocuklar kurallara uymadığında cezalandırmak gerek” ya da “Onu zorlarsam mutsuz bir çocuk olur”). Sonuçta ebeveynlerin çocuklarını yetiştirirken en temel kaynakları, bilinçli ya da değil, kendi geçmişleri ve kendi ebeveynleri ile olan ilişkileridir ve bu durum otomatik bir şekilde ortaya çıkar.

Ebeveynlik Stilleri

Güncel psikolojide, Diana Baumrind tarafından tanımlanmış otoriter, izin verici, yetkili, ihmal edici – reddedici olmak üzere dört tip ebeveynlik stilinden söz edilir. Bu stillerin ortaya çıkışında ilgi, alaka, sevgi boyutu ile kurallar ve davranış kontrolünün yer aldığı boyut rol oynar. Ebeveynlerin çocuklarına yönelik tutumlarına göre belirlenen bu stiller, çocuğun hayatı ve kuralları, kendi kimliğini öğrenip keşfetmesinde onu etkiler.

Sırayla tüm bu stilleri nasıl tanıyacağınızı ve bunların çocuğun hayatında nasıl bir etkisinin olduğunu yazacağım. Öncelikle en ideal ebeveynlik stilini tanıyalım;

Yetkili (Authoritative) ebeveynlik

  1. Yüksek düzeyde sevgi, ilgi ile tutarlı bir kural koyma sistemi vardır. “Çocuğumu çok sevdiğim için istediği her şeyi yapıyorum” mantığı yerine “çocuğumun kurallara uymayı öğrenip ileride kendiyle barışık bir yetişkin olmasını istiyorum” mantığı ile hareket ederler.
  2. Destekleyicidirler ancak kısıtlayıcı ya da müdahale edici değillerdir. Örneğin “Sınava çalıştın mı?” diye sormak yerine “Sınav için bir yardım ister misin?” diye sorup çocuğun kendi ihtiyacını görmesini ve bunun için yardım talep etmesini desteklerler. Yani balığı zorla yedirmezler, canı istediğinde nasıl tutacağını öğretirler.
  3. Kurallar nettir ancak bunu cezalandırıcı bir şekilde değil konuşarak ve çocuğun kendi isteklerini dikkate alıp saygı göstererek yaparlar. “Ben öyle söylediğim için bu yemek yenecek” demek yerine “Sağlıklı olmak için bu yemeği yemen gerekiyor” gibi.
  4. Çocuğun istek, ihtiyaç, zorluk, motivasyon ve gelişimsel sürecine saygı gösterirler. Örneğin gece yatma saati çocuğun yaşı ile orantılı bir şekilde değişir.
  5. Açık ve net bir şekilde iletişim kurarlar. Çocuklar kuralın ne olduğunu, uymadığında ne ile karşılaşacağını, ihtiyaç duyduğunda ebeveynini nerede bulacağını bilirler. Bu da onlara gerçek bir güven hissi verir.
Ebeveynlik Stilleri

Boylamsal araştırmalar, çocukluktaki ebeveynlik stilinin hem çocukken hem de ergenlikte sosyal beceriler, akademik performans, psikososyal gelişim ve davranış problemlerinde etkili olduğunu göstermektedir. Bu araştırma sonuçlarına göre yetkili ebeveynlik stiline sahip ailelerdeki çocuklar ve ergenler;

  • Diğerlerine göre sosyal olarak daha becerikli,
  • Daha kendine güvenen,
  • Akademik olarak daha başarılı,
  • Kendinin daha fazla farkında olan; yapabilecekleri ve yapamayacaklarını bilen,
  • İş birliğine daha yatkın

çocuklar olarak tanımlamaktadırlar.

Sonraki yazıda Otoriter (Authoritarian) Ebeveynlik üzerinde konuşulacaktır.

BUNLAR DA İLGİNİZİ ÇEKEBİLİR

Yorum yazmak için giriş yapmalısınız.

Bu habere henüz site içi yorum yazılmamış.

Gazetemsi
Facebook'ta takip et Twitter'da takip et Youtube'da takip et Instagram'da takip et

©2016 Gazetemsi.com. Her hakkı saklıdır.