Değer Benim Neyime!

Ece Tuğran 04.10.2016

Değersiz hissetme (ya da değerli hissedememe mi demeliydim?) sandığımızdan daha sık görülen bir durum ve dallanıp budaklandığında birçok psikolojik sorunun sebebi veya sonucu.

Hiç kendinizi değersiz, gereksiz bir insan olarak hissettiğiniz oldu mu? Olduysa bu his kendini tekrarladı mı, veya düzenli olarak tekrarlıyor mu? Ya da artık stabil bir şekilde kendinizi değerli hissetmeye layık göremiyor musunuz? Merak etmeyin, yalnız değilsiniz.

Değer Benim Neyime!

Ne yazık ki değer görme hissimiz çevreden aldığımız geri bildirimlere bağlı olarak gelişiyor. Doğru olan ise insanın kendine değer verdiği kadar değerli olması. Fakat insan kendini değersiz gördüğü bir senaryo yazıp buna inandıkça, farkında olmadan bunu çevresine de kabul ettiriyor ve bu senaryoyu yaşamaya başlıyor. Oysa ki insanın değeri dışarıdan gelecek herhangi bir tepkiye veya söyleme göre değişemez, değerli olmanın tek koşulu var olmaktır kanımca. Bir insanın değeri topluma aykırılığıyla, başarısızlıklarıyla, hatalarıyla azalmaz; aksine, değeri eşsizliğinden gelir. Bu nedenle belli bir kalıba sığdırılamaz, bir çerçeveye oturtulamaz.

Bir insan kendini neden değersiz hisseder?

İnsanın kendini değersiz hissetme durumu birçok farklı duygu ile bağlantılı gelişir. Özgüven eksikliği, depresyon eğilimleri, uzun zaman boyunca çevreden alınan geri bildirimler değer algısının bozulmasındaki temel etmenlerdir.

Özgüven eksikliği

Özgüven eksikliği olan bir insanın kendisiyle ilgili tek gördüğü şey başarısızlıklarıdır. Kişi hayattaki başarısızlıklarını düzeltmek için sürekli olarak kendine kurallar veya hedefler koyar. Fakat ruh halinde yeterli motivasyonu bulamayınca gerçekleştiremediği her hedef için kendini daha değersiz hisseder. Bu durum bir girdap gibi kişiyi içine çeker, bir kısır döngü gibi devam eder. Öyle ki, bu başarısızlıklar silsilesinde kişi kendini bir nevi kendini cezalandırmayı da ihmal etmez. Yeni bir giysiyi, kuaföre gitmeyi, düzenli bir uykuyu, bir rahatsızlığı olduğunda doktora gitmeyi bile kendine layık görmez.

Değer Benim Neyime!

Depresyon eğilimleri

Kişinin kendini değersiz hissetme durumu hem depresyondan ileri gelebilir hem de kişiyi depresyona yönlendirebilir. Doktor Aaron Beck’in araştırmasına göre depresyondaki insanların %80’i kendini değersiz hissetmekten mustarip. Bu insanların kendilerine kondurdukları başlıca sıfatlar yenik, kusurlu, terk edilmiş ve yoksun. Bir insanın değer görmesi için gereken özellikleri zeki, başarılı, popüler, çekici, sağlıklı ve güçlü olarak tanımlayan bu insanlar kendilerini bu özelliklerin tümünden eksik olarak değerlendiriyorlar. Kendilerini değersiz hissettikleri için her fırsatta benliklerini kınıyorlar, hor görüyorlar ve aşağılıyorlar. Bu yolun sonu kendilerinden nefret etmeye, aynadaki yansımalarına bakamamaya kadar gidiyor.

Değer Benim Neyime!

Çevre etkisi

Gazeteci Anneli Rufus, Unworthy: How to Stop Hating Yourself kitabında şu cümlelere yer vermiş: “Kendimden 40 yıldır hiç çekinmeden nefret ediyorum, tam da olması gerektiği gibi. Neden? Katil miydim? Ya hırsız? Kimin çocuğunu kaçırıp dilendirdim? Hangi ülkeye nükleer bomba saldırısı düzenledim? Hangi şehri yağmaladım?”

Kendine bir serzeniş havasında yazdığı kitabında Rufus, bu sorunlu duygu durumunun annesinden ileri geldiğini de eklemiş. Annesinin kendisini hiçbir zaman yeterli görmemesinin hayatından 40 yıl çaldığını belirtmiş.

Anneli Rufus’tan bahsetmemin sebebi, kendini değersiz görme durumunun en büyük etmenlerinden biri olan çevre ile ilişkisini göstermekti. Başta da belirttiğim gibi çevre ile değer algımızın ciddi bir ilişkisi olduğu aşikar. Çocukluk döneminde en çok anne baba ile, ilerleyen yaşlarda ise sosyal çevredeki arkadaşlar ve etkileşim içinde olunan diğer insanlar ile iletişim halinde yaşıyoruz. Kurulan bu sosyal ilişkilerde sürekli olarak görülen eleştirme ya da eleştirilme davranışları zamanla öğrenilip kişinin değer algılarını bozabiliyor. Bozulmasıyla birlikte tüm sosyal ilişkileri zehirlemeye başlayan bu duygu durum kişinin sürekli kendini kıyaslaması, değersiz görmesi ve kendini sosyal çevresinden soyutlamasına yol açıyor.

Değer Benim Neyime!

Peki değersiz hissetmenin bir çözümü, tedavisi var mıdır? Elbette var ve çözüm tüm psikolojik sorunlarda olduğu gibi insanın kendi kendini onarmasından geçiyor.

Toplumla iletişim içinde olmak

Kendini değerli kılmanın birincil ölçütü olan çevre ile ne kadar iyi iletişim kurulursa, o kadar tatmin edici geri bildirimler alınır. İyi iletişimin yolu çevreyle gerçekleştirilen güzel etkileşimlerden geçer. Küçük jestler, gülümsemeler bile yeterlidir. Daha da ileri gidilecek olursa gönülllülük esaslı işler, yardımlar yapmak insanın toplumla kurduğu bağı güçlendirecek ve toplumda kendine bir yer edinmesini sağlayacaktır.

Değer Benim Neyime!

Sağlıklı iletişim şart

Kendini değersiz hissetme durumunda olan insanlar kendileriyle kurdukları iletişimde bu durumu daha da vahimleştirmektedirler. Bu yüzden yapılması gereken şey insanın kendisiyle kurduğu iletişimdeki negatiflikleri atmasıdır. Çünkü uzun vadede insan kendine söylediği “Yeterli değilim, yine yapamadım, asla yapamayacağım” gibi cümlelere inanır ve buna göre yaşamaya başlar. Yapılması gereken şey motivasyon düşürücü, heves kırıcı konuşmalardan kaçınmak ve kendine umut verici, pozitif şekilde davranmaktır.

Değer Benim Neyime!

Yapabildiklerinizi ve yapabileceklerinizi düşünün. Beyninizi amaçsızlığa ve başarısızlığa odaklamak yerine hedeflerinize ve başardıklarınıza odaklayın. Bilinç esnektir ve kendiniz hakkındaki görüşleriniz yeterli çaba ile tamamen değişebilir. Gerekiyorsa her gün başardığınız şeyleri bir yere kaydedin. Bunlar illa olağanüstü başarılar olmak zorunda değil, güzel bir yemek yapmak bile kayda değer bir başarı olabilir. Bunun yanı sıra kendinizi motive edecek konuşmalar yazın ve her gün yazdıklarınızı tekrarlayın. Ses kaydı alın, dinleyin. Çevrenizden ve ailenizden sizi anlatmalarını isteyin. Yeter ki beyninize değerinizin farkına varmasını sağlayacak bir şeyler verin.

Değer Benim Neyime!

Kendinizi rahatlatın ve kendinize iyi bakın. Yürüyüşe çıkın, masaj yaptırın, alışveriş yapın. Sağlıklı beslenin, kitap okuyun, film izleyin. Tüm bunlar size kendinizle yapabileceğiniz birçok keyifli aktivite olduğunu ve kendinizle zaman geçirmenin ne kadar önemli olduğunu hatırlatacaktır.

Değer Benim Neyime!

Ve son olarak, en önemlisi, size iyi gelmeyen insanlardan veya eylemlerden uzaklaşın. Sizi bu duruma sürükleyen etmenlerle yaşamaya devam etmek zorunda değilsiniz. Unutmayın, herhangi bir durumda veya hastalıkta değişim ve iyileşme için yapabileceğimiz yegane şey, kendi davranışlarımızı ve düşüncelerimizi kontrol etmek, değiştirmektir. Kontrol edemediğimiz ve değiştiremediğimizden uzaklaşmak ise bazen en mantıklı seçenektir.

BUNLAR DA İLGİNİZİ ÇEKEBİLİR

BU YAZARDAN

Yorum yazmak için giriş yapmalısınız.

Bu habere henüz site içi yorum yazılmamış.

Gazetemsi
Facebook'ta takip et Twitter'da takip et Youtube'da takip et Instagram'da takip et

©2016 Gazetemsi.com. Her hakkı saklıdır.