Çocuğunuza Kötü Haberleri Nasıl Vermelisiniz?

Bihter Kartheuser 19.07.2016

Biz yetişkinler bile şiddet içerikli haberleri kaldırmakta güçlük çekerken, çocuklarımızla bu konuda sağılklı iletişim kurabilmemiz onların gelişimi için hayati önem taşıyor.

Kabul edelim insanlık tarihi, savaş tarihi. Çocuklarımız bu gerçekle okul yıllarında taraflı da olsa yüzleşiyor. Anadolu toprakları da kaynayan Orta Doğu’nun şiddetinden nasibini alıyor. Şimdi elimizi vicdanımıza koyalım ve bir kerecik olsun dil, din, ırk farkı olmaksızın dünyanın geleceğini oluşturacak bu çocukları nasıl savaşa rağmen sevgiyle yetiştirebileceğimize bir bakalım.

Çocuklarımızın dil, din, ırk hırslarıyla büyüyüp içlerine atılan intikam tohumlarıyla savaşları sürdürmelerini istemiyorsak, bir şeyler yapmalıyız. Çocuklarımızın nefret ve korku duygularıyla büyümesi yerine onları sevgi ve paylaşım duygularıyla büyütsek mesela... Geleceğin umutları olan körpe zihinleri olumsuz bilgilerle doldurmak yerine olumlu bilgilerle doldursak, geleceğe umutla bakabilsek, umutsuzluğumuzu bir kenara bırakıp bunu hemen şimdi yapmaya başlasak...

Savaşın içine doğan, savaşla büyüyen, göçe zorlanan çocukların durumu, konuştuğum şeyin ötesinde, travma tedavisi ya da profesyonel destek gerektirebilir. Ancak sizin evde çocuğunuz için yapabileceğiniz şeyler olduğunu unutmayın. pbsparents, kamusal alanda ve evde sürekli televizyona maruz kalan çocukların aslında her şeyden haberdar olduklarını söylüyor. pbsparents, çocuklarla yaş gruplarına göre, kötü haberlerle ilgili nasıl iletişim kurulması gerektiğini şöyle aktarıyor:



0-2 Yaş

Bu yaş grubundaki çocuğunuzu eğer nasıl olsa anlamıyor diye televizyonlu ortama maruz bırakıyorsanız, yanılıyorsunuz. Kelimeleri anlamasalar bile görsel ve işitsel uyaranları alıyorlar. Bu yaş grubundaki çocuk televizyonda her ne oluyorsa kendisine oluyormuş gibi hissedebilir. Sizin nasıl hissettiğinizden ters giden bir şey olduğunu algılayabilir. İştahsızlık, tuvalet problemi gibi gelişimsel problemler yaşayabilirler. Bu yaş grubundaki çocuğunuzu televizyona ve yüksek sese maruz bırakmayın. Eğer çocuğunuzda yeme, uyku ve tuvalet bozuklukları başlarsa sabırlı olmalısınız. Çocuğunuza bol bol sarılıp yumuşak bir ses tonuyla konuşmaya çalışın.


3-5 Yaş Okul Öncesi

Bu yaş grubundaki çocuk gerçekle fanteziyi karıştırır. Televizyonda savaş haberi görüp size sorduğunda, onu rahatlatmak için savaşın kendisinden uzakta olduğunu söyleseniz bile bunu algılayamayabilir. Bu yaş grubundaki çocuk dinlediği her şeyi kelimesi kelimesine alır. Haberler çok fazla ayrıntı içerdiğinden, orada duyduğu bir kelimeyi bile yaşamıyla ilişkilendirerek bunu bir korku unsuru haline getirebilir. Şiddet içerikli bir habere maruz kaldıklarında ebeveyninin nasıl hissettiğinden de etkilenerek gerginleşebilir, kabuslar görebilir, yeme alışkanlıkları değişebilir veya ebeveynden uzak kalmak istemeyebilir. Görsel ve işitsel uyaranları almaya çok açıktır.

Televizyonu sihirli bir kutu olarak gören okul öncesi çocuğunuz yanınızdayken, televizyonu kapatın ve mümkünse sevdiğiniz bir müzik açın. Herhangi bir şiddet görseli görürse onun sadece bir fotoğraf olduğunu ve çok uzakta olduğunu, kendisinin şu anda burada güvende olduğunu ona anlatmaya çalışın. Aynı haberleri tekrar tekrar izlemek çocukların olayların tekrar ettiğini zannetmelerine sebep olur. Tekrarlardan kaçınmaya çalışın. Çocuğunuz şiddet içerikli bir habere maruz kaldığında davranışlarında bir değişiklik hissediyorsanız, örneğin şiddet içerikli oyunlar oynamaya başlıyorsa, uyku problemi yaşamaya başlıyorsa bu haberlerle ilgili onlarla konuşabilirsiniz. Haberlerin dünyada olup bitenler hakkında bilgi vermek için yapıldığını onlara anlatın. Ona aktaracağınız bilgi yaşıyla doğru orantılı olmalı. Örneğin okul öncesi çocuğunuza dışarıda havanın nasıl olduğunu göstererek ardından hava durumunu izletebilirsiniz.

Çocuğunuzun kafasında soru işaretleri olduğunu fark ediyorsanız, onu karşınıza alıp konuşun, gördüğü haberle ilgili kafasında oluşan imajları ve yanlış anlamaları uygun bir dille düzeltmeye çalışın. Çocuğunuza kendisinin güvende olduğunu tekrar tekrar ifade edin. Çocuğunuzun güven duygusunu geliştirmek istiyorsanız, kaçta evde olacağınız, onu kaçta okuldan alacağınız, hafta sonu ne yapacağınız gibi detaylarla ilgili sabırla bilgilendirmeye devam edin. Gerektiğinde sanatsal malzemeler, oyuncaklar, peluş hayvanlar vererek ekranda gördüğü şiddet haberini sahnelemesini sağlayarak ne hissettiğini anlayabilirsiniz. Eğer çocuğunuzda yeme, uyku ve tuvalet bozuklukları başlarsa sabırlı olun. Ona bol bol sarılıp yumuşak bir ses tonuyla konuşmaya çalışın. Onu sabırla dinleyin. Onun algısı sizinkinden farklı, aynı haberi onun nasıl algıladığını anlamaya çalışın.



6-8 Yaş Okul Çağı

Okul çağına gelmiş çocuk, yaşanan olaylarla ve haberleri algılamakla ilgili bir dönüşüm yaşar. Artık sadece “Kendi dünyamda neler oluyor?” diye sormak yerine, “Dünyada neler oluyor?” diye de sormaya başlar. Ancak bu dönüşüm her çocukta farklı yaşanır. Entelektüel farkındalığı henüz duygusal tepkileriyle entegre olmadığından gördüğü olumsuz bir haber onu hala korkutabilir. Bu yaştaki çocuk sınırlı miktarda medyaya maruz bırakılabilir. Hatta kendisi artık merak edip sizinle beraber haber izlemek isteyebilir. O zaman çocuğunuzla, izlediği haberlerle ilgili sabırla sohbet etmelisiniz. Bu yaş grubundaki çocuk rahatsız edici haberlere maruz kaldığında kabus görebilir, agresif tavırlar sergileyebilir. Kimilerini pek etkilemezken kimileri ebeveynden ayrılmakta zorluk çekebilir, okula olan ilgisi azalabilir, karın ağrısından şikayet edebilir. Kimileri okulda kabadayılık yapmaya başlayabilir ya da evde öfke nöbetleri geçirebilir.

Ebeveynler çocuklarının hangi habere ne miktarda maruz kalacağının ayarını yapabilmeli. Bu yaş grubundaki çocuk haberlere tamamen maruz kalmaya hazır değildir. Siz söyleseniz de söylemeseniz de okuldaki diğer çocuklardan ne olup bittiğini öğrenecekler. O yüzden sınırlı miktarda haberi çocuğunuzla doğru bir dille paylaşın. Uzmanlar bu yaş grubu için haberleri izlemek yerine, gazete okumanın ya da radyo dinlemenin görsel içermedikleri için daha güvenli olacağını söylüyor. Çocuğunuz bir şekilde şiddet, savaş ya da doğal felaket gibi haberlere maruz kalacağından, çocuğunuzla hazır olduğunu düşündüğünüzde bu konularda sohbet etmeniz öneriliyor.

Çocuğunuzun ne bildiğini anlamaya çalışın, ona belli bir konuda ne bildiğiyle ilgili soru sorarak sohbeti başlatabilirsiniz. Eğer o konuda bilgisi varsa, yaşına uygun şekilde onunla bu konuyu tartışın; eğer bilgisi yoksa, o konuda herhangi bir şey öğrendiğinde isterse sizinle tartışabileceğini belirtin. Bazı çocuklar haberlerdeki olayların kendileriyle alakasını ya da ailesinin ve kendisinin güvende olup olmadığını merak eder. Güvende olduğunu doğru bir dille anlatmaya çalışın. Bu yaştaki çocuk aynı hikayenin farklı farklı versiyonlarını anlatabilir, eğer bu kendisini kaygılandırmıyorsa onu düzeltmeye çalışmayın. Çocuğunuzun dünyayla ilişkili kalmasını destekleyin, onun bulunduğu konumu algılamaya çalışın, beraber gazete okuyun, radyo dinleyin, sadece seçtiğiniz haberleri izleyin. Böylece çocuğunuz dünyada ne olup bittiğine yabancı kalmaz. Çocuğunuzu daha fazla öğrenmeye teşvik edin. Eğer çocuğunuz belli bir habere ilgi duyuyorsa, o haberle ilgili kendisine kaynak sağlayın; web siteleri, gazeteler, tarih kitapları ya da dergiler temin edin. Bunu yalnızca çocuk isterse yapın, ebeveyn dayatmasıyla değil. Böylece haberlerde ele alınan olumsuz bir gelişmeyle ilgili çocuğunuz fikir sahibi olabilir, bunların nasıl çözülebileceğiyle ilgili fikir yürütebilir.



9-11 Yaş

Bu yaş grubu çocuk, haberlerle ilgili mantık yürütebilir ancak hala bunları kendileriyle ilişkilendirme eğilimi vardır. Henüz soyut düşünmediklerinden karmaşık fikirleri anlayamayabilir. Sezgileri çok güçlüdür ancak yine de henüz büyük resmi göremez. Artık daha karmaşık sorular yöneltebilir ama bunlardan mantıklı çıkarımlar yapacakları anlamına gelmez. Mantıklı düşünebilmeye başladığında ebeveynin söyledikleriyle gerçekte olan arasındaki çelişkileri görebilir. Örneğin çocuğunuza okulda arkadaşıyla kavga etmemesini söylerken, televizyonda ülkelerin savaştığını izlerlerse, size neden bu savaşlarla ilgili bir şeyler yapmadığınızı sorabilir. Bazı çocuklar duydukları bir haberle ilgili kendi algılarında yeni bir bilgi yaratıp bunu okulda yayabilir. Böyle durumlarda çocuğunuza yanlış olduğunu vurgulamadan, bilginin doğrusunu aktarmaya çalışın.

Bu yaş grubundaki çocuk, haberlerde söyleneni tam anlamadığında ya da arkadaşlarından yarım yamalak haberler duyduğunda stres yaşayabilir. Erken çocukluk dönemine göre bu yaş grubundaki çocuklar korkularıyla ilgili konuşmaya daha açıktır. Sorularına daha mantıklı cevaplar beklerler. Artık ebeveynlerinin her şeyi iyi yapamayacağının bilincine varırlar. Ciddi derecede ürkütücü bir haberle karşılaştığında önceki safhaya dönebilir; kolayca ağlayabilir, öfke nöbeti geçirebilir ve uyku problemi yaşayabilirler. Kimisi hiperaktif davranışlar sergileyebilir, kimisi de her şeyin anlamsız olduğu hissine kapılabilir.

Bu yaş grubundaki çocukları sınırlı miktarda medyaya düzenli olarak maruz bırakabilirsiniz. Radyo haberlerini dinleyebilir, gazetenizi onunla paylaşabilirsiniz. İlgisini çeken konularla ilgili onunla tartışabilirsiniz. Haberleri izleyin, okuyun, dinleyin ancak televizyon haberlerinin tamamını izlemesine izin vermeyin. Onunla beraber izleyip haberi doğru anladığından emin olun. Bu yaştaki çocukların bir kısmı haberlere çok ilgili duyar bir kısmı ise duymaz. Artık daha zekice sohbet edebilir, ancak aileleriyle sohbet etmek yerine arkadaşlarıyla sohbet etmeyi tercih edebilirler. Belli bir konuda ne bildiğini sorarak sohbeti siz başlatabilirsiniz. Onunla haberin önemli kısımlarını tartıştın ancak tüm detayları vermeyin. Duydukları haberlerle ilgili konuşmayı sevebilirler. Belli konularda fikir sahibi olmasına izin verin. Hala korkusunun yatıştırılmasını isteyebilir; bunu bir fırsat olarak değerlendirip o konuda mantıklı analizler yapabilirsiniz. Dışarıda olup bitenlerle ilgili endişe edip bunlarla ilgili bir şeyler yapmak isteyebilir; bu yüzden çocuğunuzun fikirlerini dinleyin, buradan yapıcı sonuçlar çıkabilir. Çocuğunuz göçmenlere yardım etmek isteyebilir, savaş mağdurlarına yardım etmek isteyebilir. Bu isteklerine kulak verin.

Kapak Fotoğrafı: Unsplash

BUNLAR DA İLGİNİZİ ÇEKEBİLİR

BU YAZARDAN

Yorum yazmak için giriş yapmalısınız.

Bu habere henüz site içi yorum yazılmamış.

Gazetemsi
Facebook'ta takip et Twitter'da takip et Youtube'da takip et Instagram'da takip et

©2016 Gazetemsi.com. Her hakkı saklıdır.