Binlerce Yıllık Yaşam Bilgeliği: Ayurveda

Olgu Alibeygil 23.06.2016

Ayurvedayı şu kısacık yazıda özetlemem bile mümkün değil ama temelleri ile ilgili biraz bilgi vereceğim.

Hint tıbbı olarak da bilinen ve günümüzde gitgide yaygınlaşmaya başlayan ayurveda aslında “yaşam bilgisi” demek. Alışık olduğumuz modern batı tıbbı hastalıkları iyileştirme amacı taşırken, ayurveda iyileştirmenin yanı sıra ve daha önemli olarak hastalanmayı önlemek üzerine kurulmuş çok eski bir gelenek. Zihin-beden bütünlüğüne inanan tüm doğu disiplinleri gibi ayurveda da sağlıklı yaşamın yolunun sağlıklı bir beden ve bedeni iyileştirme kapasitesine sahip sağlıklı bir zihinden geçtiğini öne sürüyor.

Hint tıbbı olarak da bilinen ve günümüzde gitgide yaygınlaşmaya başlayan ayurveda aslında “yaşam bilgisi” demek. Alışık olduğumuz modern batı tıbbı hastalıkları iyileştirme amacı taşırken, ayurveda iyileştirmenin yanı sıra ve daha önemli olarak hastalanmayı önlemek üzerine kurulmuş çok eski bir gelenek. Zihin-beden bütünlüğüne inanan tüm doğu disiplinleri gibi ayurveda da sağlıklı yaşamın yolunun sağlıklı bir beden ve bedeni iyileştirme kapasitesine sahip sağlıklı bir zihinden geçtiğini öne sürüyor.

Binlerce Yıllık Yaşam Bilgeliği: Ayurveda
Binlerce Yıllık Yaşam Bilgeliği: Ayurveda

Uzaktan ve bizzat giderek aldığım eğitimlerden, ayurvedanın derya deniz bir konu olduğunu biliyorum. Hindistan’ın özellikle güneyinde adım başı bulunabilecek ayurvedik hastanelerde çalışan doktorlar, modern tıp eğitimleriyle birlikte yıllar süren ayurveda eğitiminden geçiyorlar. Burada ancak belli başlı temel prensiplerini aktarabileceğim.

Uzaktan ve bizzat giderek aldığım eğitimlerden, ayurvedanın derya deniz bir konu olduğunu biliyorum. Hindistan’ın özellikle güneyinde adım başı bulunabilecek ayurvedik hastanelerde çalışan doktorlar, modern tıp eğitimleriyle birlikte yıllar süren ayurveda eğitiminden geçiyorlar. Burada ancak belli başlı temel prensiplerini aktarabileceğim.

Binlerce Yıllık Yaşam Bilgeliği: Ayurveda
Binlerce Yıllık Yaşam Bilgeliği: Ayurveda
Görsel: ShaaronS.
Görsel: ShaaronS.

Tarihçe:

Ayurvedanın kökeni, Hint kadim bilgilerini taşıyan ve en eskisi M.Ö. 1700’lerden gelen, Sanskrit dilinde yazılmış Veda’lara dayanır. Yazılı tarihin yanı sıra, inanışa göre, ayurveda Brahma (Hint yaratıcı tanrısı) tarafından aktarılmıştır ve günümüze kadar değişmeden gelmiş olan ayurvedik bilgi hâlâ buradan referans almaktadır. Modern tıbbın aksine deneyerek öğrenilen değil, “hep bilinmiş olan” bir öğreti olduğuna inanılır. Millattan sonra 400’lü yıllarda, özellikle Çince’ye çevrilmesiyle yaygınlık kazanmış, Çin tıbbını da etkilemiştir.

Tarihçe:

Ayurvedanın kökeni, Hint kadim bilgilerini taşıyan ve en eskisi M.Ö. 1700’lerden gelen, Sanskrit dilinde yazılmış Veda’lara dayanır. Yazılı tarihin yanı sıra, inanışa göre, ayurveda Brahma (Hint yaratıcı tanrısı) tarafından aktarılmıştır ve günümüze kadar değişmeden gelmiş olan ayurvedik bilgi hâlâ buradan referans almaktadır. Modern tıbbın aksine deneyerek öğrenilen değil, “hep bilinmiş olan” bir öğreti olduğuna inanılır. Millattan sonra 400’lü yıllarda, özellikle Çince’ye çevrilmesiyle yaygınlık kazanmış, Çin tıbbını da etkilemiştir.

Holistik yaklaşım:

Holistik, yani bütünsel ayurvedik yaklaşım, bedeni çeşitli parçalardan oluşmuş bir yapı olarak değil, zihni ve ruhu da içine alan bir bütün olarak değerlendirir. Tıpkı evren gibi, insan da iyi-kötü, mutlu-mutsuz, sağlıklı-hasta gibi ikilikleri içerir ve eğer insan dünyaya tam mutluluk ve sağlığı araştırmak için gelmişse, evrenin ve kendisinin bütün bu yönlerini tanımalı, hepsini kapsayacak bir yaklaşım benimsemelidir. Yani sadece bedensel değil, ruhsal ve zihinsel sağlık da ayurvedik yaşamın bir parçasıdır. Bedende bir hastalık olduğunda, hasta olan bölge ya da organa değil, bütün bu sisteme bakılır, hastalığın kökeni tüm sistemde araştırılır.

Holistik yaklaşım:

Holistik, yani bütünsel ayurvedik yaklaşım, bedeni çeşitli parçalardan oluşmuş bir yapı olarak değil, zihni ve ruhu da içine alan bir bütün olarak değerlendirir. Tıpkı evren gibi, insan da iyi-kötü, mutlu-mutsuz, sağlıklı-hasta gibi ikilikleri içerir ve eğer insan dünyaya tam mutluluk ve sağlığı araştırmak için gelmişse, evrenin ve kendisinin bütün bu yönlerini tanımalı, hepsini kapsayacak bir yaklaşım benimsemelidir. Yani sadece bedensel değil, ruhsal ve zihinsel sağlık da ayurvedik yaşamın bir parçasıdır. Bedende bir hastalık olduğunda, hasta olan bölge ya da organa değil, bütün bu sisteme bakılır, hastalığın kökeni tüm sistemde araştırılır.

Beden yapısı:

Ayurvedik disipline göre doğa beş temel elementten oluşur: Toprak, su, ateş, hava, (hayır, tahta değil) eter. İnsan bedeni de bir mikrokozmoz olarak bu beş elementi bedeninde barındırır. Aynı zamanda enerji olarak da kabul edilen bu elementler, her insan bedeninde değişik ağırlık ve kombinasyonlar içinde bulunarak değişik beden tipleri yaratır. Her insanın DNA’sına yazılı bu beden tipi ayurvedik bilimde prakriti, element kombinasyonları da dosha olarak adlandırılır. Dosha’lar tüm fiziksel ve zihinsel yapıyı, yani prakriti’yi yönetir. Dosha’ların dengede olması sağlık, dengenin bozulması da hastalıkların ortaya çıkması demektir. Ayurvedik bilgiyi uygulamak isteyenlerin önce beden tipini, prakriti’sinde ağırlıklı olan dosha ya da dosha’ları bilmelidir. Üç temel dosha vardır:

Beden yapısı:

Ayurvedik disipline göre doğa beş temel elementten oluşur: Toprak, su, ateş, hava, (hayır, tahta değil) eter. İnsan bedeni de bir mikrokozmoz olarak bu beş elementi bedeninde barındırır. Aynı zamanda enerji olarak da kabul edilen bu elementler, her insan bedeninde değişik ağırlık ve kombinasyonlar içinde bulunarak değişik beden tipleri yaratır. Her insanın DNA’sına yazılı bu beden tipi ayurvedik bilimde prakriti, element kombinasyonları da dosha olarak adlandırılır. Dosha’lar tüm fiziksel ve zihinsel yapıyı, yani prakriti’yi yönetir. Dosha’ların dengede olması sağlık, dengenin bozulması da hastalıkların ortaya çıkması demektir. Ayurvedik bilgiyi uygulamak isteyenlerin önce beden tipini, prakriti’sinde ağırlıklı olan dosha ya da dosha’ları bilmelidir. Üç temel dosha vardır:

Binlerce Yıllık Yaşam Bilgeliği: Ayurveda
Binlerce Yıllık Yaşam Bilgeliği: Ayurveda

Vata: Hava ve eter elementlerinin ağırlıklı olduğu bu dosha hareketi, sindirim ve solunum sistemini, kalp atışını ve bedenden atıkların kolayca atılması işlemini yönetir. Özellikleri kuruluk, hafiflik, hareketlilik, soğukluktur. Beden tipi vata ağırlıklı olan insanlar zayıf, ince kemikli, yerinde duramayan, kolay üşüyen (özellikle el ve ayaklar soğuktur), eklemleri kütürdeyen, ciltleri çabuk kuruyan, hızlı düşünen, hayalperest, yaratıcı, telaşlı kişilerdir. Bu dosha duyma duyusunu da yönettiği için vata ağırlıklı kişiler gürültüye karşı hassastır ve en ufak bir ses bile uyumalarına engeldir. Vata dengesizliği bedende sindirim problemleri, kalp, akciğer ve işitme sorunları yaratır. Örneğin vata dosha’nın azalması kabızlık, normalden fazla çalışması ishal yaratır, gibi. Ya da, rüzgarlı havalarda çamaşırların hemencecik kuruması gibi, fazla hava elementi olan beden de kurur. Fazla vata zihinsel olarak anksiyeteye, normalden az vata düşünsel yavaşlığa yol açar.

Vata: Hava ve eter elementlerinin ağırlıklı olduğu bu dosha hareketi, sindirim ve solunum sistemini, kalp atışını ve bedenden atıkların kolayca atılması işlemini yönetir. Özellikleri kuruluk, hafiflik, hareketlilik, soğukluktur. Beden tipi vata ağırlıklı olan insanlar zayıf, ince kemikli, yerinde duramayan, kolay üşüyen (özellikle el ve ayaklar soğuktur), eklemleri kütürdeyen, ciltleri çabuk kuruyan, hızlı düşünen, hayalperest, yaratıcı, telaşlı kişilerdir. Bu dosha duyma duyusunu da yönettiği için vata ağırlıklı kişiler gürültüye karşı hassastır ve en ufak bir ses bile uyumalarına engeldir. Vata dengesizliği bedende sindirim problemleri, kalp, akciğer ve işitme sorunları yaratır. Örneğin vata dosha’nın azalması kabızlık, normalden fazla çalışması ishal yaratır, gibi. Ya da, rüzgarlı havalarda çamaşırların hemencecik kuruması gibi, fazla hava elementi olan beden de kurur. Fazla vata zihinsel olarak anksiyeteye, normalden az vata düşünsel yavaşlığa yol açar.

Binlerce Yıllık Yaşam Bilgeliği: Ayurveda
Binlerce Yıllık Yaşam Bilgeliği: Ayurveda

Pitta: Ateş ve su elementleri ağırlıklıdır. Sindirim, terleme, beden ısısının düzenlenmesi, kırmızı kan hücreleri, dolaşım ve hormonal sistem, karaciğer, pankreas, böbrekler, görme duyusu bu dosha tarafından yönetilir. Sıcak, yağlı, sıvı ve keskinlik özellikleri vardır. Pitta ağırlıklı beden tipine sahip insanlar hemen her şeyi sindirebilen, iştahlı, enerjik, güneşe karşı hassas, cildi yağlı, kolay öfkelenen, konsantrasyon yetenekleri güçlü, ağzına geleni söyleyiveren, mükemmeliyetçi, cesur ve atak kişilerdir. Fazla çalışan pitta mide yanması, beden ısısının yükselmesi, sinirlilik, çok terleme gibi belirtiler gösterir. Sivilce oluşumu da fazla çalışan pitta göstergesidir. Görme duyusunu yönettiği için, az çalışan pitta tavuk karası ve göz hastalıkları gibi sorunlara da yol açabilir.

Pitta: Ateş ve su elementleri ağırlıklıdır. Sindirim, terleme, beden ısısının düzenlenmesi, kırmızı kan hücreleri, dolaşım ve hormonal sistem, karaciğer, pankreas, böbrekler, görme duyusu bu dosha tarafından yönetilir. Sıcak, yağlı, sıvı ve keskinlik özellikleri vardır. Pitta ağırlıklı beden tipine sahip insanlar hemen her şeyi sindirebilen, iştahlı, enerjik, güneşe karşı hassas, cildi yağlı, kolay öfkelenen, konsantrasyon yetenekleri güçlü, ağzına geleni söyleyiveren, mükemmeliyetçi, cesur ve atak kişilerdir. Fazla çalışan pitta mide yanması, beden ısısının yükselmesi, sinirlilik, çok terleme gibi belirtiler gösterir. Sivilce oluşumu da fazla çalışan pitta göstergesidir. Görme duyusunu yönettiği için, az çalışan pitta tavuk karası ve göz hastalıkları gibi sorunlara da yol açabilir.

Binlerce Yıllık Yaşam Bilgeliği: Ayurveda
Binlerce Yıllık Yaşam Bilgeliği: Ayurveda

Kapha: Toprak ve su elementleriyle yönetilen kapha ağır, yavaş, yumuşak, yoğun, güçlü, yağlı, statik özellikleri taşır. Kapha bedende sinüsler, koku ve tat duyuları, beyin, fiziksel yapı, beden sıvıları, hücre yağları, akciğerler ve üreme sistemini yönetir. Toprağa ekilen tohumun sulanması gibi, kapha da büyüme fonksiyonları, bedenin şekillenmesi ve nemlenmesi gibi işlevleri yürütür. Beden ağırlığı yüksek, kalın kemikli, kokuya duyarlı, dayanıklı, ciltleri parlak, kalın telli saçları olan, metabolizması yavaş, sakin, sabırlı, alıngan, depresyona meyilli, kararlı kişilerin beden tipleri genellikle kapha ağırlıklıdır. Kapha’sı dengeli kişiler sevgi dolu, anaç, sadık, tutarlı olur, yaraları çabuk iyileşir. Fazla kapha obezite, astım, depresyon gibi sorunlar yaratır. Aynı zamanda değişime karşı direnme, inatçılık, kilo verememe, hareketsizlik gibi durumlar da fazla çalışan kapha sorunlarıdır.

Kapha: Toprak ve su elementleriyle yönetilen kapha ağır, yavaş, yumuşak, yoğun, güçlü, yağlı, statik özellikleri taşır. Kapha bedende sinüsler, koku ve tat duyuları, beyin, fiziksel yapı, beden sıvıları, hücre yağları, akciğerler ve üreme sistemini yönetir. Toprağa ekilen tohumun sulanması gibi, kapha da büyüme fonksiyonları, bedenin şekillenmesi ve nemlenmesi gibi işlevleri yürütür. Beden ağırlığı yüksek, kalın kemikli, kokuya duyarlı, dayanıklı, ciltleri parlak, kalın telli saçları olan, metabolizması yavaş, sakin, sabırlı, alıngan, depresyona meyilli, kararlı kişilerin beden tipleri genellikle kapha ağırlıklıdır. Kapha’sı dengeli kişiler sevgi dolu, anaç, sadık, tutarlı olur, yaraları çabuk iyileşir. Fazla kapha obezite, astım, depresyon gibi sorunlar yaratır. Aynı zamanda değişime karşı direnme, inatçılık, kilo verememe, hareketsizlik gibi durumlar da fazla çalışan kapha sorunlarıdır.

Dediğim gibi, her birimizin bedeninde her bir dosha belli bir oranda bulunuyor ve sistemimizi yönetiyor. Her birimizin bedeninde farklı kombinasyonlarda bulunan dosha’lar yedi ayrı beden tipi yaratıyor: Vata, Pitta, Kapha, Vata-Pitta, Vata-Kapha, Pitta-Kapha, Vata-Pitta-Kapha (bu tip çok nadir görülüyor ve çok ağır hastalıklara yakalanıp uzun yaşamıyor).

Bir kişinin beden tipini ilk bakışta anlamak mümkün değil, fakat bu bilgilere dayanarak; kıvır kıvır saçlı, çok zayıf bir kişinin vata ağırlıklı beden tipine sahip olduğunu söylemek zor olmaz. Ya da fazlaca şişman birinin bedeni kapha ağırlıklıdır. Öfkeli ve atak bir kişinin de pitta olduğundan şüphe duymam.

Dediğim gibi, her birimizin bedeninde her bir dosha belli bir oranda bulunuyor ve sistemimizi yönetiyor. Her birimizin bedeninde farklı kombinasyonlarda bulunan dosha’lar yedi ayrı beden tipi yaratıyor: Vata, Pitta, Kapha, Vata-Pitta, Vata-Kapha, Pitta-Kapha, Vata-Pitta-Kapha (bu tip çok nadir görülüyor ve çok ağır hastalıklara yakalanıp uzun yaşamıyor).

Bir kişinin beden tipini ilk bakışta anlamak mümkün değil, fakat bu bilgilere dayanarak; kıvır kıvır saçlı, çok zayıf bir kişinin vata ağırlıklı beden tipine sahip olduğunu söylemek zor olmaz. Ya da fazlaca şişman birinin bedeni kapha ağırlıklıdır. Öfkeli ve atak bir kişinin de pitta olduğundan şüphe duymam.

Bir şirket kuracak olsam, CEO koltuğuna kararlı ve sabırlı bir kapha oturtur, operasyonel işler için atak ve konsantrasyonu yüksek, mükemeliyetçi bir pitta çalıştırır, hayalperestliği ve vizyonerliğinden faydalanmak için de iş geliştirme işini bir vata’ya veririm.

Kendi beden tipinizi bulmak için internette de bulunan değişik testlerden yapabilirsiniz. Ancak en doğru sonucu nabzınızı ve dilinizin rengini tatbik ederek, pek çok soru ile sizi analiz edecek bir ayurveda uzmanından alabilirsiniz.

Bir şirket kuracak olsam, CEO koltuğuna kararlı ve sabırlı bir kapha oturtur, operasyonel işler için atak ve konsantrasyonu yüksek, mükemeliyetçi bir pitta çalıştırır, hayalperestliği ve vizyonerliğinden faydalanmak için de iş geliştirme işini bir vata’ya veririm.

Kendi beden tipinizi bulmak için internette de bulunan değişik testlerden yapabilirsiniz. Ancak en doğru sonucu nabzınızı ve dilinizin rengini tatbik ederek, pek çok soru ile sizi analiz edecek bir ayurveda uzmanından alabilirsiniz.

Binlerce Yıllık Yaşam Bilgeliği: Ayurveda
Binlerce Yıllık Yaşam Bilgeliği: Ayurveda

Denge:

Ayurvedaya göre, bu element ve kombinasyonların dengesi sağlıklı yaşam için esastır dedik. Peki her bir dosha nasıl dengeleniyor? Bu çok detaylı ve geniş bir konu fakat temel olarak her dosha’ya uygun beslenme ve yaşam tarzını benimsemek gerekir, diyebiliriz.

Ayurveda, besinlerin altı temel tat içerdiğinden bahseder: Tatlı, ekşi, tuzlu, keskin acı (kırmızı biber acısı), kekremsi (bitter - siyah çikolata acısı) ve buruk (astringent - patlıcan acısı). Yalnız bu tatların dilimizde bıraktığı değil, bedende yarattığı hisse göre kategorilendiğini vurgulamam gerekir. Örneğin pirinç bize şeker gibi gelmese de tatlı kategorisindedir. Her dosha'nın dengelendiği tat farklı. Ayurvedanın önerisi, her tadı içeren öğünlerle tüm dosha’ları dengelemek.

Denge:

Ayurvedaya göre, bu element ve kombinasyonların dengesi sağlıklı yaşam için esastır dedik. Peki her bir dosha nasıl dengeleniyor? Bu çok detaylı ve geniş bir konu fakat temel olarak her dosha’ya uygun beslenme ve yaşam tarzını benimsemek gerekir, diyebiliriz.

Ayurveda, besinlerin altı temel tat içerdiğinden bahseder: Tatlı, ekşi, tuzlu, keskin acı (kırmızı biber acısı), kekremsi (bitter - siyah çikolata acısı) ve buruk (astringent - patlıcan acısı). Yalnız bu tatların dilimizde bıraktığı değil, bedende yarattığı hisse göre kategorilendiğini vurgulamam gerekir. Örneğin pirinç bize şeker gibi gelmese de tatlı kategorisindedir. Her dosha'nın dengelendiği tat farklı. Ayurvedanın önerisi, her tadı içeren öğünlerle tüm dosha’ları dengelemek.

Yaşam tarzı meselesi de başlı başına bir konu. Beden tipine uygun beslenmenin yanı sıra uygun fiziksel aktivite, rutin, masajlar ya da temizlenme yöntemleri derinlemesine bilinirse sağlık artıyor. Örneğin, vata tipi yapıya sahip olanların erken yatıp erken kalkmaları, bol su içmeleri, kış mevsiminde özellikle kafalarını sıcak tutmaları, ısıtan yağlarla masaj yaptırmaları, sakinleştirici müzikler dinleyip yoga, chi gong gibi egzersizler yapmaları, bağırsak hareketlerini düzenleyecek şekilde beslenmeleri gerekiyor; gereklilikler bu kadarla da bitmiyor. Pitta’ların öğün atlamamaları, geceleri çılgınca acıktıkları için bu saat gelmeden erken yatmaları, serinletici yağlarla masaj yapmaları, ekşi değil tatlı meyveler yemeleri ve kendilerini serin tutmaları önemli. Kapha tipi bedene sahip kişiler ise yeni deneyimlere açık olmalı, yağsız kuru masaj yapmalı, dağınıklığa meyilli oldukları için sık sık ortalığı toplamalı, sabah erken kalkıp gün içinde uyumamalı, düzenli egzersiz yaparak süt ürünlerini azaltmalı gibi...

Yaşam tarzı meselesi de başlı başına bir konu. Beden tipine uygun beslenmenin yanı sıra uygun fiziksel aktivite, rutin, masajlar ya da temizlenme yöntemleri derinlemesine bilinirse sağlık artıyor. Örneğin, vata tipi yapıya sahip olanların erken yatıp erken kalkmaları, bol su içmeleri, kış mevsiminde özellikle kafalarını sıcak tutmaları, ısıtan yağlarla masaj yaptırmaları, sakinleştirici müzikler dinleyip yoga, chi gong gibi egzersizler yapmaları, bağırsak hareketlerini düzenleyecek şekilde beslenmeleri gerekiyor; gereklilikler bu kadarla da bitmiyor. Pitta’ların öğün atlamamaları, geceleri çılgınca acıktıkları için bu saat gelmeden erken yatmaları, serinletici yağlarla masaj yapmaları, ekşi değil tatlı meyveler yemeleri ve kendilerini serin tutmaları önemli. Kapha tipi bedene sahip kişiler ise yeni deneyimlere açık olmalı, yağsız kuru masaj yapmalı, dağınıklığa meyilli oldukları için sık sık ortalığı toplamalı, sabah erken kalkıp gün içinde uyumamalı, düzenli egzersiz yaparak süt ürünlerini azaltmalı gibi...

Binlerce Yıllık Yaşam Bilgeliği: Ayurveda
Binlerce Yıllık Yaşam Bilgeliği: Ayurveda

Ayurvedik yaşamın temelleri:

Ayurvedayı şu kısacık yazıda özetlemem bile mümkün değilken, temelleri ile ilgili biraz bilgi verebildiğimi umuyorum. Zengin tedavi yöntemleri, masaj ve masaj yağları, beslenme biçimleri, günlük rutinleri ile oldukça geniş bir disiplin olan ayurvedanın sağlıklı yaşam için temel önerilerini özetleyerek bitireyim:

Ayurvedik yaşamın temelleri:

Ayurvedayı şu kısacık yazıda özetlemem bile mümkün değilken, temelleri ile ilgili biraz bilgi verebildiğimi umuyorum. Zengin tedavi yöntemleri, masaj ve masaj yağları, beslenme biçimleri, günlük rutinleri ile oldukça geniş bir disiplin olan ayurvedanın sağlıklı yaşam için temel önerilerini özetleyerek bitireyim:

Kendini tanımak: Beden tipini bilmek ve buna göre yaşamak en temel prensip. Ne yiyeceğiniz ve nasıl yaşayacağınız tamamen buna bağlı.

Kendini tanımak: Beden tipini bilmek ve buna göre yaşamak en temel prensip. Ne yiyeceğiniz ve nasıl yaşayacağınız tamamen buna bağlı.

Doğaya uyum: Yukarıda bahsettiğim element kombinasyonları sadece insan bedeninde değil, doğada da bulunduğu için her mevsimin ve günün her saatinin dosha’sı farklı. Ayurvedaya göre günün pitta saati olan öğlen 12’de acıkmamız, mide ateşimizin yükselip sindirecek bir şeyler aramasından. Ya da kapha saatlerinde (akşam 10 gibi) uyku bastırması ama gecenin bir saatinden sonra, mesela sabah 3 gibi cin gibi uyanık olmamız vata saatine girmemizden kaynaklı. Mevsimlere gelince... Örneğin yaz pitta mevsimi; ateşli, sıcak. İlkbahar, kapha; alerjiler ve burun akıntılarının yoğun olduğu zaman. Sonbahar, vata; rüzgarlı ve serin. Kış, yine kapha; ağır ve hareketsiz hissettiğimiz mevsim. Bunları tanımak ve bilmek belki çok şart değil ama temel olarak güneşe, aya ve mevsimlere yönelik yaşamayı bilmek ayurveda için önemli. Örneğin kışın bedeni sıcak tutmak, her mevsimin yiyeceğini yemek bizim de bildiğimiz şeyler.

Doğaya uyum: Yukarıda bahsettiğim element kombinasyonları sadece insan bedeninde değil, doğada da bulunduğu için her mevsimin ve günün her saatinin dosha’sı farklı. Ayurvedaya göre günün pitta saati olan öğlen 12’de acıkmamız, mide ateşimizin yükselip sindirecek bir şeyler aramasından. Ya da kapha saatlerinde (akşam 10 gibi) uyku bastırması ama gecenin bir saatinden sonra, mesela sabah 3 gibi cin gibi uyanık olmamız vata saatine girmemizden kaynaklı. Mevsimlere gelince... Örneğin yaz pitta mevsimi; ateşli, sıcak. İlkbahar, kapha; alerjiler ve burun akıntılarının yoğun olduğu zaman. Sonbahar, vata; rüzgarlı ve serin. Kış, yine kapha; ağır ve hareketsiz hissettiğimiz mevsim. Bunları tanımak ve bilmek belki çok şart değil ama temel olarak güneşe, aya ve mevsimlere yönelik yaşamayı bilmek ayurveda için önemli. Örneğin kışın bedeni sıcak tutmak, her mevsimin yiyeceğini yemek bizim de bildiğimiz şeyler.

Rutin: Erken yatıp erken kalkmak her beden tipi için önerilen bir şey. Düzenli uyku her inanış ve bilgide olduğu gibi çok önemli. Aynı zamanda uyanır uyanmaz yapılan dil temizliği, ağzı yağ ile çalkalama, kahvaltıyı öğlene doğru yapma, gün içinde sahip olunan dosha ve mevsime uygun yağlarla masaj yapma gibi rutinler de içeriyor. Beden temizliği için haftalık, aylık ve mevsimsel yöntemleri de var.

Rutin: Erken yatıp erken kalkmak her beden tipi için önerilen bir şey. Düzenli uyku her inanış ve bilgide olduğu gibi çok önemli. Aynı zamanda uyanır uyanmaz yapılan dil temizliği, ağzı yağ ile çalkalama, kahvaltıyı öğlene doğru yapma, gün içinde sahip olunan dosha ve mevsime uygun yağlarla masaj yapma gibi rutinler de içeriyor. Beden temizliği için haftalık, aylık ve mevsimsel yöntemleri de var.

Beslenme: Aslolan, her beden tipini dengeleyen tatları ve her renk gıdayı eşit ve dengeli biçimde yemek. Güney Hindistan’da bir yemek yediğiniz zaman bir öğün sizi tattan tada koşturabiliyor (benim gibi acı yiyemiyorsanız da aç bırakabiliyor). Yemek yemenin de çeşitli kuralları var: Her zaman oturarak yemek, kendi yemeğinizi pişirmek, yalnız başına yememek, çok susamadan su içmemek gibi.

Beslenme: Aslolan, her beden tipini dengeleyen tatları ve her renk gıdayı eşit ve dengeli biçimde yemek. Güney Hindistan’da bir yemek yediğiniz zaman bir öğün sizi tattan tada koşturabiliyor (benim gibi acı yiyemiyorsanız da aç bırakabiliyor). Yemek yemenin de çeşitli kuralları var: Her zaman oturarak yemek, kendi yemeğinizi pişirmek, yalnız başına yememek, çok susamadan su içmemek gibi.

Egzersiz: Beden tipine ve mevsime, günün saatine uygun egzersiz rutini de olmazsa olmaz. Örneğin kapha özellikli kış mevsiminde ağır ve hareketsiz olduğumuz için yorucu, oldukça hareketli, fazla terletici ve efor sarf ettirici sporları yapmayı bedenimiz zaten istemiyor, yapmak da iyi gelmiyor. (Kim bilir, spor salonuna para verip gitmeme durumumuz da bununla açıklanabilir belki.) Veya yazın öğlen 12’de, pitta üstü pitta bir zamanda güneşin alnında basketbol oynamak güneş çarpması riskini artıracağı için pek mantıklı bir hareket olmaz.

Egzersiz: Beden tipine ve mevsime, günün saatine uygun egzersiz rutini de olmazsa olmaz. Örneğin kapha özellikli kış mevsiminde ağır ve hareketsiz olduğumuz için yorucu, oldukça hareketli, fazla terletici ve efor sarf ettirici sporları yapmayı bedenimiz zaten istemiyor, yapmak da iyi gelmiyor. (Kim bilir, spor salonuna para verip gitmeme durumumuz da bununla açıklanabilir belki.) Veya yazın öğlen 12’de, pitta üstü pitta bir zamanda güneşin alnında basketbol oynamak güneş çarpması riskini artıracağı için pek mantıklı bir hareket olmaz.

Meditasyon: Özellikle zihin ve ruh sağlığı için meditasyon yapmak ayurvedanın önemli parçalarından biri. Meditasyon için de odaklanmanın kolay olacağı kapha saatlerini seçmek faydalı olabilir.

Meditasyon: Özellikle zihin ve ruh sağlığı için meditasyon yapmak ayurvedanın önemli parçalarından biri. Meditasyon için de odaklanmanın kolay olacağı kapha saatlerini seçmek faydalı olabilir.

Tedavi: Hindistan’daki ayurvedik hastaneler kendi ilaçlarını bitkisel ürünlerle üretiyor. Aynı zamanda bu hastanelerde panchakarma adı verilen bir aylık temizlik programları uygulanıyor. Hastalık bütünsel olarak teşhis edildikten sonra uygun panchakarma yöntemleri ve ardından gerekli tedavi yapılıyor. Bu bir aylık temizlik için hastalanmayı beklemenize gerek yok tabii ki. Bedensel ve zihinsel temizlik için böyle bir kürü hayatınızda bir kereliğine de olsa deneyebilirsiniz.

Tedavi: Hindistan’daki ayurvedik hastaneler kendi ilaçlarını bitkisel ürünlerle üretiyor. Aynı zamanda bu hastanelerde panchakarma adı verilen bir aylık temizlik programları uygulanıyor. Hastalık bütünsel olarak teşhis edildikten sonra uygun panchakarma yöntemleri ve ardından gerekli tedavi yapılıyor. Bu bir aylık temizlik için hastalanmayı beklemenize gerek yok tabii ki. Bedensel ve zihinsel temizlik için böyle bir kürü hayatınızda bir kereliğine de olsa deneyebilirsiniz.

Rahat olun: Her şeyi kitabına uydurmaktansa bedeni ve doğayı dinlemeyi öğrenince beden, zihin ve ruhun ihtiyaç duyduğu şeyi buluyorsunuz.

Rahat olun: Her şeyi kitabına uydurmaktansa bedeni ve doğayı dinlemeyi öğrenince beden, zihin ve ruhun ihtiyaç duyduğu şeyi buluyorsunuz.

Olgu Alibeygil


Olgu Alibeygil


BUNLAR DA İLGİNİZİ ÇEKEBİLİR

Yorum yazmak için giriş yapmalısınız.

Bu habere henüz site içi yorum yazılmamış.

Gazetemsi
Facebook'ta takip et Twitter'da takip et Youtube'da takip et Instagram'da takip et

©2016 Gazetemsi.com. Her hakkı saklıdır.