Benzin ile Elektriğin Mükemmel Bileşimi: Hybrid!

Cengiz Özer 05.08.2016

Herkesin bildiği Toyota Yaris'in sıradışı bir teknoloji ile uğradığı inanılmaz değişim...

Bu yazımda sizlere Türkiye’de detayları pek bilinmeyen bir motor teknolojisinden ve bu teknolojinin dünyada öncüsü olan Toyota’nın hybrid otomobilinden bahsedeceğim.

Hybrid, kelime anlamı olarak “melez” demek. Otomobil teknolojisinde ise bu hybrid kavramı elektrik motoru ile koordineli olarak çalışan içten yanmalı motorlar için kullanılıyor. Buradaki içten yanmalı motor, benzinli yahut dizel motor olabilir. Fakat dünyada hybrid denildiğinde ilk akla gelen, benzinli motor ile elektrikli motorun bileşimidir.

Hybrid motorun öncüsü olan Toyota’nın bu teknolojisini yakından inceleyelim:

Benzin ile Elektriğin Mükemmel Bileşimi: Hybrid!

Resimde görüleceği üzere 1,5 litrelik atmosferik bir benzinli motor ve bu motorla aynı eksende monte edilmiş bir jeneratör ile elektrik motoru bulunmakta. Bir de bu sisteme bağlı olan CVT (continuously variable transmission) şanzıman mevcut.

Sistemin yaratılışındaki nedenlerin başında yakıt tüketimini azaltmak ve emisyon miktarını düşürmek yatıyor. Aslında yakıt tüketimi ile emisyon birbirine bağlı unsurlar. Şöyle ki, sıkışık trafikte yapılan dur-kalk yahut belirli aralıklarla kırmızı ışıktaki beklemeler, araç hareket etmese de motorun çalışır vaziyette kalması yüzünden yakıt tüketimine ve egzoz gazı salımına neden olmakta. Günümüzde bu iki durumu ortadan kaldırmak için çoğu otomobil start-stop sistemine sahip olsa bile hybrid motora sahip bir otomobil, start-stop sistemine sahip bir otomobilden çok daha ileridedir. Nedenlerini sıralayacak olursak:

  1. Hybrid otomobil marş motoruna sahip değildir. Dolayısıyla start-stop sisteminde uzun vadede yaşanabilecek marş motorundan kaynaklı problemler yaratmaz.
  2. Diğer otomobiller ister start-stop sistemine sahip olsun, ister olmasın, hareket edebilmek için içten yanmalı motorun çalışmasına ihtiyaç duyarlar. Oysa ki hybrid otomobilde ilk hareket elektrik motoru tarafından verilir. Bu, ciddi manada bir yakıt tasarrufudur çünkü bir otomobilin en çok torka ihtiyaç duyduğu an, kalkış anıdır. Tonluk araçların durur haldeyken hareket haline geçirilebilmesi, motorun yüksek döndürme kuvveti üretmesi ile mümkündür. Dizel araçlar bu döndürme kuvvetini çok düşük devirlerde elde edebildikleri için benzinli araçlara göre yakıt tasarrufu sağlarlar. Hybrid araçlarda ise ilk hareket anında ihtiyaç duyulan tork ve hareket elektrik motoru tarafından sağlandığı için hem benzinli hem dizel araçları tasarruf bakımından çok geride bırakır.
  3. Hybrid otomobillerde, diğer otomobillerdeki gibi bir akü mevcut değildir. Bunun yerine aracın yakıt deposu büyüklüğünde oldukça büyük bir batarya vardır. Bu yüzden akü bitmesi yahut değişimi gibi bir durum söz konusu değildir.
Bu ön bilgilerin ışığında yazımızın konusu olan Toyota Yaris Hybrid’i inceleyelim…


Benzin ile Elektriğin Mükemmel Bileşimi: Hybrid!

Türkiye’de de satılan bu modelin dış görünüşü bildiğimiz Yaris’in aynısı. Sadece farlardaki mavilikler ve Toyota logosunun mavi olması ile farklılaşmakta. Özellikle logonun mavi oluşu çevreciliği temsil etmekte. Dünyada çoğu elektrikli yahut hybrid araç markalarının logosu bu nedenle mavidir.

Otomobilin anahtarlı ve anahtarsız giriş sistemine sahip modelleri mevcut. Hangisini kullanırsanız kullanın, araç marş motoruna sahip olmadığı için aracı çalıştırma işlemi diğer otomobillerden farklı. Eğer anahtarlı sistemdeyseniz, bildiğimiz şekilde anahtarı yuvasına takıp çeviriyorsunuz. Yok, anahtarsız sistemdeyseniz, araca bindiğinizde anahtar da araç sınırları içindeyse “Power” tuşuna bastığınız anda aracınız harekete hazır hale geliyor. Bundan sonrasında ise aracı kullanıyorsunuz.

Peki, bu otomobil nasıl hareket ediyor?

Gaza bastığınız anda elektrik motoru devreye giriyor ve araca ilk hareketi veriyor. Eğer gaz pedalına basışınız çok şiddetli yahut ani değilse, süratiniz de düşük olacaksa, bu araç sizi elektrik motoru ile götürüyor. Özellikle sıkışık trafiklerdeki dur-kalk zamanlarında benzin motorunun devreye girmeyişi, sadece elektrik motoru ile hareket etmek, uzun süren sıkışık trafik zamanlarında hem yakıt tasarrufu, hem sıfır emisyon hem de ses ve titreşimden uzak bir sürüş keyfi yaşatıyor sizlere.

Şimdi gaza bastık, aracımız hareket etti ve biz biraz hızlanmak istedik, gaza biraz daha bastık. Bu durumda hali hazırda çalışan ve aracımızı hareket ettiren elektrik motoru, aynı eksende bulunan benzin motoruna hareket vererek benzin motorunu çalıştırıyor. Bu çalıştırma o kadar kısa sürede ve sessizce gerçekleşiyor ki, sürücü çoğu zaman bunun farkına bile varmıyor. Çalışan benzin motorumuz hızlanma anında aracımızı hareket ettiren elektrik motoruna yardımcı olarak çalışıyor. Bu, bizim normal sürüş anımız.

Daha da hızlanmak istediğimizde elektrik motoru ile benzin motoru tam güç çalışıyor ve maksimum güç üretiyor. Bu, hızlanma anımız.

Belirli bir sürate ulaştık ve bu süratte devam ediyoruz. Bu durumda ise benzinli motorumuz aracı hareket ettirirken, elektrik motorumuz ise benzin motoruna yardımcı oluyor.

Şimdi çoğu kişinin merak ettiği esas soruya geldik.

Aracın bataryası nasıl şarj oluyor, aracı şarja takacak mıyız?

Hayır!

Aracın bataryası:

  1. Yavaşlama anında elektrik motorunun bataryayı şarj etmesi ile
  2. Frene bastıkça kendini şarj eden fren enerjisinin geri dönüşümünü sağlayan sistem ile
  3. Uzun süreli olarak sadece elektrik motoru ile yapılan sürüşlerde bataryanın bitmeye yaklaştığı anda devreye giren benzin motoru ile şarj ediliyor.
Hem bataryayı şarj eden hem de frene basmadan aracı yavaşlatarak bir nevi motor freni yapmamızı sağlayan bir seçenek daha mevcut. O da aracın şanzımanında saklı.
Benzin ile Elektriğin Mükemmel Bileşimi: Hybrid!

Vitesteki “B” modu!

“B”, tahmin edebileceğiniz gibi “battery”, yani bataryadan gelmekte. “D” (drive) konumunun hemen altında yer alan bu mod, sürüş esnasında sürücü tarafından istenildiği an kullanılabiliyor. Aracı “B” konumuna aldığınız zaman, motor sürüş anında biraz daha kendini kasıyor bu sayede hem aracı yavaşlatıyor hem de bataryayı şarj ediyor. Sürüş anında vites kolu ile çokça haşır neşir olan benim gibi sürücüler bu modu çok sevecektir. Özellikle rampa aşağı inişlerde, viraja girişlerde “D” ile “B” arasında geçişler yaparak aracı kullanmak, frene basmaksızın aracı yavaşlatmayı, güvenli şekilde rampa inişlerini yahut viraja girişleri sağlarken, aynı zamanda bataryanızı doldurmanızı da sağlıyor.

Toyota’nın hemen tüm otomobillerinin hybrid versiyonu mevcut. Yaris’ten tutun da Camry gibi E segment otomobillerine kadar. Fakat Türkiye’de şimdilik sadece Yaris ve Rav4 modellerinde hybrid versiyon mevcut. Türkiye dışında pek çok ülkede hybrid araçlar oldukça ilgi görmekte. Fakat Türkiye’de durum böyle değil. Zaten Toyota’nın diğer hybrid modellerini ülkemize getirmemesinin temelinde bu yatıyor kanımca.

Türkiye’de ilgi görmemesinin de başlıca iki nedeni var benim tespit edebildiğim.

Birincisi hybrid otomobil sahibi olacaklara, emisyon miktarını azaltarak çevreciliğe katkı sağlayacakları ve diğer motorlara göre çok daha sessiz bir motora sahip olacakları için devletin herhangi bir teşviki bulunmuyor.

İkincisi de bu teknolojinin henüz Türk kullanıcılar tarafından tam anlamıyla benimsenememiş olması. Her ne kadar bu otomobil, bakımlarını zamanında yetkili servisine yaptırdığınız müddetçe sorun çıkarmayacak olsa da herhangi bir olağandışı arızada bu teknolojiye vâkıf tecrübeli usta bulmakta ister istemez sorun yaşanacaktır. Hybrid otomobiller ülkemizde tam anlamıyla yaygınlaşmadığı sürece de bu sorun devam edecektir. Bu sorunu aşmak için Türkiye pazarındaki tüm otomobil firmaları, diğer ülkelerdeki gibi elektrikli ve hybrid araçlarını Türkiye'de de yaygınlaştırmalı ve tamamen fosil yakıtla çalışan otomobillerden hybrid otomobillere doğru geçiş yapılmasında öncü olmalıdırlar.

BUNLAR DA İLGİNİZİ ÇEKEBİLİR

Yorum yazmak için giriş yapmalısınız.

Bu habere henüz site içi yorum yazılmamış.

Gazetemsi
Facebook'ta takip et Twitter'da takip et Youtube'da takip et Instagram'da takip et

©2016 Gazetemsi.com. Her hakkı saklıdır.