Okul Öncesi Arkadaşlık İlişkileri

Gözümüzün dilinden anlayanlar...

Biz haber etmeden haberimizi alırsın,
Yedi yıllık yoldan kuş kanadıyla gelirsin.
Gözümüzün dilinden anlar,
Elimizin sırrını bilirsin.
Namuslu bir kitap gibi güler,
Alnımızın terini silersin.
O gider, bu gider, şu gider,
Dostluk, sen yanı başımızda kalırsın.
NAZIM HİKMET

Arkadaşlık ilişkisi, iki tarafında da aynı düzlemde olduğu, birinin diğerinin üzerinde güç kullanımının olmadığı, eşit şartlara sahip kişiler tarafından oluşturulan bir ilişkidir. Bir çocuk, anne-babasını, hatta kardeşini seçemez ama arkadaşını seçebilir. Hayatta yanında olmayı, bir şeyler paylaşmayı ilk tercih ettiği kişi arkadaşıdır. Erken dönem arkadaşlık ilişkileri, ilerideki seçimlerinde ve diğer insanlarla kurulacak ilişkilerde büyük rol oynar. Aynı zamanda arkadaşları ile olan ilişkileri bilişsel, sosyal, duygusal gelişimi hakkında bize bilgi verir, bu alanlardaki gelişim sürecine katkıda bulunur. Paylaşmak, işbirliği, güveni deneyimlemek, kavga etmek ve ardından barışmak, yarışmak, bir diğerine temas etmek, sosyalleşmek ve bunun gibi kişinin yetişkin olduğunda bile ilişki ağlarına etki edecek tüm öğeler arkadaş ilişkileri vasıtasıyla geliştirilir. Birçok çalışma, istenmeyen gelişimsel özelliklerin arkadaşsız çocuklarda daha fazla ortaya çıktığını göstermektedir;

  • Daha fazla duygusal problem,
  • Diğer çocukların gerisinde kalmak,
  • Daha fazla kendini düşünmek,
  • Grup içerisindeki sosyal becerilerde, işbirliği yapmada, çatışma yönetmede zorluklar yaşamak,
  • Daha az sosyallik,
  • Okul adaptasyonunda güçlük.
Okul Öncesi Arkadaşlık İlişkileri

Arkadaşlık ilişkilerinin gelişimini şu şekilde özetlemek mümkündür:

Bebeklik dönemi

Bir çocuk 2 yaşına kadar genelde paylaşımlı oyunları tercih etmeyecektir. Paralel oyun denen, her çocuğun kendi başına oynadığı, birbirlerinin pek de farkında olmadıklarını düşündürten bir tablo karşınıza çıkabilir. Ancak unutmayalım ki, yeni doğan bebekler bile bir diğer bebeğin ağlamasına tepki olarak ses çıkartırlar, yani diğerinin farkındadırlar. Burada çocuklar bir diğerini “yeğlerler” ancak uzun süreli duygusal bağların eşlik ettiği karşılıklı bir ilişkiden pek de söz edilemez.

2-4 yaş arası dönem

İkinci yılla birlikte çocuk daha paylaşımcı olmaya başlar. Çocuğun gelişimsel olarak sosyalleşme sürecine girdiği 3-4 yaşlar, ülkemizde okul öncesi eğitimin genel olarak tercih edildiği yaşlardır. Bu noktada arkadaş ile geçirilen zaman uzar, ilişkiler okul kuralları gereği bir çerçeveye oturtulur. Arkadaş tercihleri başlar. Çocuğun arkadaşlarına yönelik olumlu ya da olumsuz davranışları daha fazla fark edilir.

4-6 yaş arası dönem

4 yaşından sonra çocuklar arkadaşlarının yaşantılarını ve duygularını daha fazla merak eder ve anlamaya çalışır. Ayrıca “arkadaş” kavramını daha fazla benimsenir. Giderek gruplaşmalar başlar.


Okul Öncesi Arkadaşlık İlişkileri

Özellikle şehirleşmenin arttığı ve mahalle kültürünün giderek azaldığı bu dönemde çocukların doğal yollardan arkadaş edinmelerinin o kadar da kolay olmadığının farkında olmalıyız. Özellikle anaokulları, okul öncesi dönemde çocuklar için arkadaş edinebilecekleri yerler olarak önem kazanırlar. Bu tarz, akran gruplarının birlikte zaman geçirdiği ve belirli faaliyetler için emek verdiği alanlar çocukların birbirleriyle arkadaş olmalarına zemin hazırlar. Bu yerlerde bir çocuğun akranı olan kişiyle kurduğu ilişkinin niteliğine bakarak bu çocuğun bilişsel, sosyal, duygusal gelişimi hakkında yorum yapmak mümkün olur. Çocuklar da arkadaş edinirken ve arkadaşları ile ilişkiyi devam ettirirken kendi özelliklerini ortaya çıkarırlar. Bu sebeple onları arkadaş ortamlarında gözlemlemek bireysel olarak gözlemlemek kadar önemlidir. Bir diğeriyle karşı karşıya geldiklerinde;

  • Onunla ilişkiyi nasıl başlattıkları,
  • Nasıl sürdürdükleri,
  • İsteklilikleri,
  • Oyun içerisinde kalıp kalmadıkları,
  • Oyun kurallarını nasıl uyguladıkları,
  • Paylaşımlarının niteliği,
  • Nasıl kavga ettikleri ve ardından nasıl tekrar barıştıkları

gibi ilişkisel meseleleri nasıl ele aldıkları, çocuğunuzun erken dönem kişilik gelişimi konusunda size çokça fikir verecektir. Siz de arkadaşlarıyla oyununa biraz dikkat ederek çocuğunuz hakkında fikir sahibi olabilir, hatta yolunda gitmeyen şeyler fark ederseniz vakit kaybetmeden müdahale edebilir, gerekirse bir uzmana danışabilirsiniz. Çocukların arkadaşları ile olan etkileşimlerinde hangi noktalarda dikkat etmek gerektiği başka bir yazının konusu olacaktır.

BUNLAR DA İLGİNİZİ ÇEKEBİLİR

BU YAZARDAN

Yorum yazmak için giriş yapmalısınız.

Bu habere henüz site içi yorum yazılmamış.

Gazetemsi
Facebook'ta takip et Twitter'da takip et Youtube'da takip et Instagram'da takip et

©2016 Gazetemsi.com. Her hakkı saklıdır.