Amigdalanızı Ne Kadar Tanıyorsunuz?

Bihter Kartheuser 27.07.2016

Korku duygusunu yöneterek ani tepkiler vermenin önüne geçebilir, böylece hayatınızdaki stresi azaltarak duygusal zekanızı geliştirebilirsiniz.

Medial temporal lobda yer alan badem şeklindeki iki adet çekirdek grubundan oluşan amigdala, duygu ve tepkilerle ilişkili. Beynin her iki yarısının içinde yer alan ve kitlesel gri maddeden oluşan amigdala, korkunun işlendiği yer. Bu işlemin farkında olmak, korku tepkisine ait geribesleme döngüsünü kırmanızı sağlayabilir. Böylece korku duygusuyla daha iyi baş ederek bu konudaki farkındalığınızı artırabilirsiniz ve hayatınıza dair daha iyi seçimler yapabilirsiniz.

Tehlike hissi, hayatta kalma güdüsünü harekete geçirir. Bu, anlık tepki vermeyi gerektirdiğinden diğer tüm tepkileri de yönetir. Çağrışımsal beyin önemli işlevine rağmen dağınık olduğundan, çoğunlukla tepki vermememiz gerektiği zamanlarda bile tepki vermemize sebep olabilir. Geçmişe dair zevk ve acıyla ilişkili anılar istikrarlı ve rasyonel olmadığından proaktif olmaktan çok tepkiseliz. O yüzden de çağrışımlara rasyonel tepkiler veremiyoruz. Bu, insanoğlunun binlerce yıllık evrimleşmesiyle oluşan biyolojik bir durum.

Medial temporal lobda yer alan badem şeklindeki iki adet çekirdek grubundan oluşan amigdala, duygu ve tepkilerle ilişkili. Beynin her iki yarısının içinde yer alan ve kitlesel gri maddeden oluşan amigdala, korkunun işlendiği yer. Bu işlemin farkında olmak, korku tepkisine ait geribesleme döngüsünü kırmanızı sağlayabilir. Böylece korku duygusuyla daha iyi baş ederek bu konudaki farkındalığınızı artırabilirsiniz ve hayatınıza dair daha iyi seçimler yapabilirsiniz.

Tehlike hissi, hayatta kalma güdüsünü harekete geçirir. Bu, anlık tepki vermeyi gerektirdiğinden diğer tüm tepkileri de yönetir. Çağrışımsal beyin önemli işlevine rağmen dağınık olduğundan, çoğunlukla tepki vermememiz gerektiği zamanlarda bile tepki vermemize sebep olabilir. Geçmişe dair zevk ve acıyla ilişkili anılar istikrarlı ve rasyonel olmadığından proaktif olmaktan çok tepkiseliz. O yüzden de çağrışımlara rasyonel tepkiler veremiyoruz. Bu, insanoğlunun binlerce yıllık evrimleşmesiyle oluşan biyolojik bir durum.

Amigdalanızı Ne Kadar Tanıyorsunuz?
Amigdalanızı Ne Kadar Tanıyorsunuz?

Çözümlenmemiş travmalarınız da sizi bilinçsiz şekilde tepkisel davranmaya itebilir. Travmalarınızı çözmediğiniz takdirde, size travmanızı hatırlatan ufacık bir söze ya da olaya bile beklenmedik tepkiler gösterebilirsiniz. Bu yüzden amigdalayı tanımak, tepkilerinizi yöneten korku duygusunu da yönetebilmenize zemin hazırlar.

Farkında olmadan aşırı tepki gösterip, sonradan oturup düşününce neden öyle bir tepki verdiğinizi anlayamadığınız zamanlar yaşamışsınızdır ve belki de kendinizden utandığınız olmuştur. Ya da karşınızdaki insan, hiç anlamadığınız bir şekilde söylediğiniz bir şeye aşırı tepki göstermiştir… İşte bunu bize yaptıran amigdala. Ancak ekstrem derecede tehlikeli durumlarda, ölüm ve yaşam arasında seçim yapması gerektiğinde amigdala neokorteksteki yüksek düşünme merkezlerini ele geçirerek bedene savaş, kaç, don ya da düş tepkisini verir. Maalesef çoğu kişi o kadar hayati olmayan durumlarda bile bu tepkisel döngüde sıkışır kalır.

Uplift, bu durumu Daniel Goleman’ın “amigdala korsanlığı” kavramıyla ele alıyor. Savaş-kaç halini sempatik sinir sistemi yönetirken; dinlenme, şifalanma ve sindirmeyi ise parasempatik sinir sistemi yönetir. İşinizden kovulduğunuzda, acılı bir ayrılık yaşadığınızda ya da son hızla giderken bir köpeğe çarptığınızda, sinir sistemi hayati bir tehlike yaşıyormuş gibi tepki verir. Belki fiziksel olarak tepkinize hakim olabilirsiniz ama adrenalin ve kortizol, sisteminizde dört saate kadar salınmaya devam eder. Buna amigdala korsanlığı sarhoşluğu denir. Kronik stres kişilerin kaygı, panik atak ve sebepsiz fobilerlerle bu tepkisel modda kalmasına sebep olabilir.

Çözümlenmemiş travmalarınız da sizi bilinçsiz şekilde tepkisel davranmaya itebilir. Travmalarınızı çözmediğiniz takdirde, size travmanızı hatırlatan ufacık bir söze ya da olaya bile beklenmedik tepkiler gösterebilirsiniz. Bu yüzden amigdalayı tanımak, tepkilerinizi yöneten korku duygusunu da yönetebilmenize zemin hazırlar.

Farkında olmadan aşırı tepki gösterip, sonradan oturup düşününce neden öyle bir tepki verdiğinizi anlayamadığınız zamanlar yaşamışsınızdır ve belki de kendinizden utandığınız olmuştur. Ya da karşınızdaki insan, hiç anlamadığınız bir şekilde söylediğiniz bir şeye aşırı tepki göstermiştir… İşte bunu bize yaptıran amigdala. Ancak ekstrem derecede tehlikeli durumlarda, ölüm ve yaşam arasında seçim yapması gerektiğinde amigdala neokorteksteki yüksek düşünme merkezlerini ele geçirerek bedene savaş, kaç, don ya da düş tepkisini verir. Maalesef çoğu kişi o kadar hayati olmayan durumlarda bile bu tepkisel döngüde sıkışır kalır.

Uplift, bu durumu Daniel Goleman’ın “amigdala korsanlığı” kavramıyla ele alıyor. Savaş-kaç halini sempatik sinir sistemi yönetirken; dinlenme, şifalanma ve sindirmeyi ise parasempatik sinir sistemi yönetir. İşinizden kovulduğunuzda, acılı bir ayrılık yaşadığınızda ya da son hızla giderken bir köpeğe çarptığınızda, sinir sistemi hayati bir tehlike yaşıyormuş gibi tepki verir. Belki fiziksel olarak tepkinize hakim olabilirsiniz ama adrenalin ve kortizol, sisteminizde dört saate kadar salınmaya devam eder. Buna amigdala korsanlığı sarhoşluğu denir. Kronik stres kişilerin kaygı, panik atak ve sebepsiz fobilerlerle bu tepkisel modda kalmasına sebep olabilir.

Amigdalanızı Ne Kadar Tanıyorsunuz?
Amigdalanızı Ne Kadar Tanıyorsunuz?

Amigdala korsanlığı, düşünme merkezlerini “bypass” ederek es geçtiğinden, bilinçli olarak beyninizi saymaya, okumaya veya problemi çözmeye davet ettiğinizde neokorteks tekrar aktive olur ve sinir sistemine denge getirir. Tepkisel anlar sempatik sinir sistemiyle ilişkili olduğundan, oturup birkaç dakika derin nefes almak, sempatik sinir sistemi yerine parasempatik sinir sisteminin devreye girmesini sağlar. Böylece sisteminiz korunma ve rahatlama hisseder.

Uzmanlar, günlük yaşantınızın içine farkındalık getirmenin, nefes çalışmalarının, yoga ve meditasyon gibi çalışmaların stresi azaltarak kişileri tepkisel tavırdan yavaş yavaş uzaklaştırmaya başladığını söylüyor. Yaşadığımız çoğu korku anı bizi var eden atalarımızın yaşadıkları gibi hayati tehlike taşımadığından, amigdalamızı eğiterek sinir sistemini rahatlatmamız mümkün. Bunu yaparak beynimizi bilinçli olarak evrimleştirerek insanoğlunun duygusal zekasını geliştirmemiz mümkün. Tepkilerinizi yönetmeyi başararak hem insan ilişkilerinizi geliştirmeniz hem de stresten uzak, daha sağlıklı bir yaşam sürmeniz mümkün. Korku yerine sevgi ve anlayışın hakim olduğu nesiller yetiştirmek de böylece mümkün olabilir.

Amigdala korsanlığı, düşünme merkezlerini “bypass” ederek es geçtiğinden, bilinçli olarak beyninizi saymaya, okumaya veya problemi çözmeye davet ettiğinizde neokorteks tekrar aktive olur ve sinir sistemine denge getirir. Tepkisel anlar sempatik sinir sistemiyle ilişkili olduğundan, oturup birkaç dakika derin nefes almak, sempatik sinir sistemi yerine parasempatik sinir sisteminin devreye girmesini sağlar. Böylece sisteminiz korunma ve rahatlama hisseder.

Uzmanlar, günlük yaşantınızın içine farkındalık getirmenin, nefes çalışmalarının, yoga ve meditasyon gibi çalışmaların stresi azaltarak kişileri tepkisel tavırdan yavaş yavaş uzaklaştırmaya başladığını söylüyor. Yaşadığımız çoğu korku anı bizi var eden atalarımızın yaşadıkları gibi hayati tehlike taşımadığından, amigdalamızı eğiterek sinir sistemini rahatlatmamız mümkün. Bunu yaparak beynimizi bilinçli olarak evrimleştirerek insanoğlunun duygusal zekasını geliştirmemiz mümkün. Tepkilerinizi yönetmeyi başararak hem insan ilişkilerinizi geliştirmeniz hem de stresten uzak, daha sağlıklı bir yaşam sürmeniz mümkün. Korku yerine sevgi ve anlayışın hakim olduğu nesiller yetiştirmek de böylece mümkün olabilir.

Kapak Görseli: Ren Rebadomia
Kapak Görseli: Ren Rebadomia

BUNLAR DA İLGİNİZİ ÇEKEBİLİR

BU YAZARDAN

Yorum yazmak için giriş yapmalısınız.

Bu habere henüz site içi yorum yazılmamış.

Gazetemsi
Facebook'ta takip et Twitter'da takip et Youtube'da takip et Instagram'da takip et

©2016 Gazetemsi.com. Her hakkı saklıdır.