Afrodisias: İmtiyazlı Bir Roma Kenti

Adil Fide 28.06.2016

Antik şehirlere en ufak bir ilginiz bile varsa, gitmekten pişmanlık duymayacağınız iki bin yıllık, her köşesi özenle işlenmiş bir sanat ve mimari kenti.

Ara Güler 1958 yılında bir baraj açılışı için gittiği bölgede gezerken, bir köyün her tarafında antik çağdan kalma olduğu aşikar malzemelerin kullanılmakta olduğunu görür. Evlerde sütunlar, köy meydanında taş sıralar ve hatta bahçe aralarında üzüm suyu ezmek için lahitler günlük hayata karışmış durumdadır. Daha sonra onlarca defa Geyre Köyü’ne gidip çalışan Güler’in hazırladığı dosya Horizon dergisinde ses getirir ve birkaç yıl içinde kazılar başlar. Hatta Güler’in ertesi senelerde devam eden ziyaretlerinde kazılar için köy az öteye taşınmaya başlamıştır bile.

Ara Güler 1958 yılında bir baraj açılışı için gittiği bölgede gezerken, bir köyün her tarafında antik çağdan kalma olduğu aşikar malzemelerin kullanılmakta olduğunu görür. Evlerde sütunlar, köy meydanında taş sıralar ve hatta bahçe aralarında üzüm suyu ezmek için lahitler günlük hayata karışmış durumdadır. Daha sonra onlarca defa Geyre Köyü’ne gidip çalışan Güler’in hazırladığı dosya Horizon dergisinde ses getirir ve birkaç yıl içinde kazılar başlar. Hatta Güler’in ertesi senelerde devam eden ziyaretlerinde kazılar için köy az öteye taşınmaya başlamıştır bile.

Aslında bu bahsi geçen hikaye Afrodisias’ın ilk fark edilişi değil. Önceki asırdaki büyük arkeoloji patlamasının son yıllarında, 1904 ile 1. Dünya Savaşı arasında bazı çalışmalar yapılmış. Bu çalışmalarda çıkan parçaların bazıları bugün British Museum’da. 1930’larda da bir süre İtalyanlar el atmış. 1961’de başlayan bu son kazılar hala New York Üniversitesi’nin desteğiyle sürmekte. Görece çok iyi durumdaki kalıntılar özellikle Roma döneminin mimarisini gözlemlemek ve hayat pratikleri hakkında fikir edinmek için biçilmiş kaftan.

Aslında bu bahsi geçen hikaye Afrodisias’ın ilk fark edilişi değil. Önceki asırdaki büyük arkeoloji patlamasının son yıllarında, 1904 ile 1. Dünya Savaşı arasında bazı çalışmalar yapılmış. Bu çalışmalarda çıkan parçaların bazıları bugün British Museum’da. 1930’larda da bir süre İtalyanlar el atmış. 1961’de başlayan bu son kazılar hala New York Üniversitesi’nin desteğiyle sürmekte. Görece çok iyi durumdaki kalıntılar özellikle Roma döneminin mimarisini gözlemlemek ve hayat pratikleri hakkında fikir edinmek için biçilmiş kaftan.

British Museum’daki parçalardan biri

British Museum’daki parçalardan biri

Afrodisias: İmtiyazlı Bir Roma Kenti
Afrodisias: İmtiyazlı Bir Roma Kenti
Görsel: British Museum
Görsel: British Museum

Bugünkü köyün adı olan Geyre, aslında antik dönemde bütün bölgenin adı olan Karya’dan gelmektedir. Afrodisias da bu diğer köşelerini Didim, Bodrum ve Dalyan olarak alabileceğiniz bir dörtgen şeklindeki bölgenin en iç kara tarafındaki büyük kenti ve bir süre başkenti imiş.

Bugünkü köyün adı olan Geyre, aslında antik dönemde bütün bölgenin adı olan Karya’dan gelmektedir. Afrodisias da bu diğer köşelerini Didim, Bodrum ve Dalyan olarak alabileceğiniz bir dörtgen şeklindeki bölgenin en iç kara tarafındaki büyük kenti ve bir süre başkenti imiş.

Afrodisias: İmtiyazlı Bir Roma Kenti
Afrodisias: İmtiyazlı Bir Roma Kenti
Afrodisias: İmtiyazlı Bir Roma Kenti
Afrodisias: İmtiyazlı Bir Roma Kenti

Antik kentin adı, içindeki devasa Afrodit tapınağından gelmekte ancak MÖ 3. yüzyılda bu şekilde anılmadan önceki adları Lelegopolis (kurucu halkı Leleglerden geliyor), Megalopolis ve Ninoe imiş. MS 640’ta yaşanan büyük bir depremin ardından nüfusuyla birlikte önemini kaybetmiş. Hristiyanlığın domine ettiği çağları pas geçmesi, belki de Roma dönemindeki halini bu kadar koruyabilmesinin öneml bir sebebi. Bir diğeri de yakın olduğu zengin kaynakların mermerinin sağlamlığı olabilir.

Antik kentin adı, içindeki devasa Afrodit tapınağından gelmekte ancak MÖ 3. yüzyılda bu şekilde anılmadan önceki adları Lelegopolis (kurucu halkı Leleglerden geliyor), Megalopolis ve Ninoe imiş. MS 640’ta yaşanan büyük bir depremin ardından nüfusuyla birlikte önemini kaybetmiş. Hristiyanlığın domine ettiği çağları pas geçmesi, belki de Roma dönemindeki halini bu kadar koruyabilmesinin öneml bir sebebi. Bir diğeri de yakın olduğu zengin kaynakların mermerinin sağlamlığı olabilir.

Müzenin içerisine şöyle bir araçla (traktör + römork) götürüleceksiniz.

No cars allowed to the ancient site. Our free tractor ride! #aphrodisias #turkey
Angela King (@missangelaking) tarafından paylaşılan bir fotoğraf ()

Müzenin içerisine şöyle bir araçla (traktör + römork) götürüleceksiniz.

No cars allowed to the ancient site. Our free tractor ride! #aphrodisias #turkey
Angela King (@missangelaking) tarafından paylaşılan bir fotoğraf ()

Eski büyük yapıları gezmeden önce buradaki kültür ve materyal ile ilgili belirtilmesi gereken en önemli bilgi, aslında bu kentin Roma dünyasının en büyük heykel okullarından biri olacağı. Zaten gezinin sonunda görmüş olacağınız frizler, kabartmalar ve heykeller hem nitelik hem de nicelik bakımından başka bir şehrin koleksiyonunda kolayca bulabileceğiniz bir grup değil. Bu özellik, muhtemelen, büyük mermer kaynaklarına yakın olmakla gayet ilgiliydi.

Eski büyük yapıları gezmeden önce buradaki kültür ve materyal ile ilgili belirtilmesi gereken en önemli bilgi, aslında bu kentin Roma dünyasının en büyük heykel okullarından biri olacağı. Zaten gezinin sonunda görmüş olacağınız frizler, kabartmalar ve heykeller hem nitelik hem de nicelik bakımından başka bir şehrin koleksiyonunda kolayca bulabileceğiniz bir grup değil. Bu özellik, muhtemelen, büyük mermer kaynaklarına yakın olmakla gayet ilgiliydi.

Gezi rotasına göre ilk göreceğiniz çarpıcı örnek Tiberius Portikosu’nun frizleri olacak. Eskiden sütunların üzerindeki alınlıkla yer alan yüz ifadeleri şaşırtıcı derecede zengin.

Tomb of Aphrodisias 👸🏾 #turkey #tomb #faces #colorful #stones #wall #aphrodisias #greek #travelling #artaward #shotsofasia #temple
@themrsyouknow tarafından paylaşılan bir fotoğraf ()

Gezi rotasına göre ilk göreceğiniz çarpıcı örnek Tiberius Portikosu’nun frizleri olacak. Eskiden sütunların üzerindeki alınlıkla yer alan yüz ifadeleri şaşırtıcı derecede zengin.

Tomb of Aphrodisias 👸🏾 #turkey #tomb #faces #colorful #stones #wall #aphrodisias #greek #travelling #artaward #shotsofasia #temple
@themrsyouknow tarafından paylaşılan bir fotoğraf ()

Kalıntıları gezmeye başladığınızda karşılaşacağınız ilk önemli binalardan birisi Sebasteion olacak. Akdeniz’in batı yakasında Augustaeum olarak da bilinen bu mekanlar, yerel yöneticilerin Büyük İskender’den beri imparatorlara yakınlık veya sadakat ifadesi olarak, onları tanrısal figürlerle ilişkili temsil ettirdiği yerlerdi. Roma tarihinin belki de en güçlü hükümdarı Augustus’un Afrodisias’ı çok sadık bir dost olarak görmesinin hem sebebi hem sonucu olarak görülebilir bu yapı. Bu sürecin başlamasını sağlayan kişi ise Jul Sezar’ın kölesi iken azat edildikten sonra bu kentin yöneticiliğine gelen Jul Zoilos’tur.

Kalıntıları gezmeye başladığınızda karşılaşacağınız ilk önemli binalardan birisi Sebasteion olacak. Akdeniz’in batı yakasında Augustaeum olarak da bilinen bu mekanlar, yerel yöneticilerin Büyük İskender’den beri imparatorlara yakınlık veya sadakat ifadesi olarak, onları tanrısal figürlerle ilişkili temsil ettirdiği yerlerdi. Roma tarihinin belki de en güçlü hükümdarı Augustus’un Afrodisias’ı çok sadık bir dost olarak görmesinin hem sebebi hem sonucu olarak görülebilir bu yapı. Bu sürecin başlamasını sağlayan kişi ise Jul Sezar’ın kölesi iken azat edildikten sonra bu kentin yöneticiliğine gelen Jul Zoilos’tur.

Müzenin içindeki Jul Zoilios Anıtı



Müzenin içindeki Jul Zoilios Anıtı



İnşasının bitmesi, girişteki yazıtlara göre, Nero dönemini (MS 54 - 68) bulan bu iki taraflı sütunlu yolun panellerinde 180 tane kabartma mevcut imiş. Kuzey tarafındaki galeriler önemli ölçüde yeniden ayağa kaldırılmış durumda. İkinci kattaki görseller Augustus’un fetihlerini, mevzubahis yerleri kişilerle sembolize ederek temsil ediyor. Hanedanın üyelerini üçüncü katta bir takım ilahi figürlerle yanyana da görebiliyoruz.

İnşasının bitmesi, girişteki yazıtlara göre, Nero dönemini (MS 54 - 68) bulan bu iki taraflı sütunlu yolun panellerinde 180 tane kabartma mevcut imiş. Kuzey tarafındaki galeriler önemli ölçüde yeniden ayağa kaldırılmış durumda. İkinci kattaki görseller Augustus’un fetihlerini, mevzubahis yerleri kişilerle sembolize ederek temsil ediyor. Hanedanın üyelerini üçüncü katta bir takım ilahi figürlerle yanyana da görebiliyoruz.

Üst sıra ortadaki panelde İmparator Augustus’u zafer tanrıçası (Nika) ve esir aldığı bir düşman ile birlikte görebilirsiniz.

The Sebasteion - Aphrodisias Turkey #turkey #loves_turkey #aphrodisias #archeologicalsite #greekromanculture
@moppie2312 tarafından paylaşılan bir fotoğraf ()

Üst sıra ortadaki panelde İmparator Augustus’u zafer tanrıçası (Nika) ve esir aldığı bir düşman ile birlikte görebilirsiniz.

The Sebasteion - Aphrodisias Turkey #turkey #loves_turkey #aphrodisias #archeologicalsite #greekromanculture
@moppie2312 tarafından paylaşılan bir fotoğraf ()

Patikaya devam ettiğinizde tiyatro karşınıza çıkıyor. Tiyatronun kendisi kadar yüksek giriş noktasında şehre panoramik bir göz gezdirme imkanınız da oluyor. Sahnenin üzerindeki yazıtlardan, yaptıran kişinin Zoilos olduğu anlaşılıyor. Tiyatronun kuzey duvarındaki (arşiv duvarı) yazıtlarda Sulla, Jul Sezar gibi isimler de geçiyor ki, başkentle olan sıkı ilişkilerine bir başka ipucu. Tiyatronun ikinci yüzyılda gladyatör dövüşleri için yapısı değiştirilmiş. Eskiden üç katlı bir sahne arkası binası varmış ve bu bölmelerde bulunan heykellerden bazıları da çıkıştaki müzede.

Patikaya devam ettiğinizde tiyatro karşınıza çıkıyor. Tiyatronun kendisi kadar yüksek giriş noktasında şehre panoramik bir göz gezdirme imkanınız da oluyor. Sahnenin üzerindeki yazıtlardan, yaptıran kişinin Zoilos olduğu anlaşılıyor. Tiyatronun kuzey duvarındaki (arşiv duvarı) yazıtlarda Sulla, Jul Sezar gibi isimler de geçiyor ki, başkentle olan sıkı ilişkilerine bir başka ipucu. Tiyatronun ikinci yüzyılda gladyatör dövüşleri için yapısı değiştirilmiş. Eskiden üç katlı bir sahne arkası binası varmış ve bu bölmelerde bulunan heykellerden bazıları da çıkıştaki müzede.

Tiyatrodan çıkınca patikada yürürken, yan tarafta aşağıda agora kalıntıları olacak.

#aphrodisias #turkey #roman #landscape #beauty
Matt Rawson (@matt.rawson) tarafından paylaşılan bir fotoğraf ()

Tiyatrodan çıkınca patikada yürürken, yan tarafta aşağıda agora kalıntıları olacak.

#aphrodisias #turkey #roman #landscape #beauty
Matt Rawson (@matt.rawson) tarafından paylaşılan bir fotoğraf ()

Ve yol üstünde Afrodit tapınağı… Milattan önce 5. yüzyıldan beri burada bir kült alanı olduğu akeolojik çalışmalarda anlaşılmış. Bugün parçaları görülen haşmetli yapı ise cumhuriyetin yerine imparatorluğu kuran Augsutus dönemine (MÖ 27 - MS 14) tarihli. Şehrin önemli yapılarından anlaşıldığı kadarıyla, en büyük imar atılımı takip eden dönemde yaşanmış zira yeni imparator ve ailesinin sağlam bir müttefiki olmuşlar. Tapınağın MS 400’lü yıllarda ise bir Hristiyan bazilikasına çevrildiği anlaşılıyor. Dolayısı ile Anadolu’nun batısındaki yakın şehirlerde olduğu gibi en erken kilise örneklerinden biri değil. Doğru Roma resmi olarak Hristiyanlığa geçtikten sonra bu dönüşüm yaşanmış.

Ve yol üstünde Afrodit tapınağı… Milattan önce 5. yüzyıldan beri burada bir kült alanı olduğu akeolojik çalışmalarda anlaşılmış. Bugün parçaları görülen haşmetli yapı ise cumhuriyetin yerine imparatorluğu kuran Augsutus dönemine (MÖ 27 - MS 14) tarihli. Şehrin önemli yapılarından anlaşıldığı kadarıyla, en büyük imar atılımı takip eden dönemde yaşanmış zira yeni imparator ve ailesinin sağlam bir müttefiki olmuşlar. Tapınağın MS 400’lü yıllarda ise bir Hristiyan bazilikasına çevrildiği anlaşılıyor. Dolayısı ile Anadolu’nun batısındaki yakın şehirlerde olduğu gibi en erken kilise örneklerinden biri değil. Doğru Roma resmi olarak Hristiyanlığa geçtikten sonra bu dönüşüm yaşanmış.

Afrodisias’ın Afrodit’i! Tuniğin üzerindeki kabartma desenler, Afrodit ve Aglaea, Thalia, Uranos gibi ilişkili karakterlerin mitolojik sahnelerini yansıtır.

Afrodisias’ın Afrodit’i! Tuniğin üzerindeki kabartma desenler, Afrodit ve Aglaea, Thalia, Uranos gibi ilişkili karakterlerin mitolojik sahnelerini yansıtır.

Afrodisias: İmtiyazlı Bir Roma Kenti
Afrodisias: İmtiyazlı Bir Roma Kenti
Afrodisias: İmtiyazlı Bir Roma Kenti
Afrodisias: İmtiyazlı Bir Roma Kenti

The temple of Aphrodite who is the Greek goddess of beauty and love.

Cansu (@cansukrtal) tarafından paylaşılan bir fotoğraf ()

The temple of Aphrodite who is the Greek goddess of beauty and love.

Cansu (@cansukrtal) tarafından paylaşılan bir fotoğraf ()

Stadyum 270 metre uzunluk ve 60 metre genişliği ile hayrete düşürüyor. Aslında o dönemin en büyüklerinden biri değil, ancak bütün hacmiyle neredeyse tamamının ayakta kalmış olması burayı özel yapıyor. Kabaca hesaplarla 30 bin kişi alabildiği tahmin ediliyor. Yedinci yüzyıldaki depremde büyük hasar gören tiyatronun yerine, stadyumun bir ucuna geçici bir sahne ekleyerek tiyatro olarak da kullanmışlar. Önümüzdeki yıllarda çalışmanın daha detaylı gelmesini beklediğimiz yerlerden.

Stadyum 270 metre uzunluk ve 60 metre genişliği ile hayrete düşürüyor. Aslında o dönemin en büyüklerinden biri değil, ancak bütün hacmiyle neredeyse tamamının ayakta kalmış olması burayı özel yapıyor. Kabaca hesaplarla 30 bin kişi alabildiği tahmin ediliyor. Yedinci yüzyıldaki depremde büyük hasar gören tiyatronun yerine, stadyumun bir ucuna geçici bir sahne ekleyerek tiyatro olarak da kullanmışlar. Önümüzdeki yıllarda çalışmanın daha detaylı gelmesini beklediğimiz yerlerden.

#turkey#aphrodisias#temple#aphrodite#ancien#town#roman#dig#out#stage#gladiator#incredible#impressive 😮✨

Soanile Moal (@soanile) tarafından paylaşılan bir fotoğraf ()

#turkey#aphrodisias#temple#aphrodite#ancien#town#roman#dig#out#stage#gladiator#incredible#impressive 😮✨

Soanile Moal (@soanile) tarafından paylaşılan bir fotoğraf ()

#aphrodisias arena spor kompleksi !

Gezer alemi gelmeden kıyameti. (@aykutslife) tarafından paylaşılan bir fotoğraf ()

#aphrodisias arena spor kompleksi !

Gezer alemi gelmeden kıyameti. (@aykutslife) tarafından paylaşılan bir fotoğraf ()

Tekrar kapıya doğru dönerken, yolda zamanında şehrin kuzey-güney hattındaki ana caddesi üzerindeki meşhur dört ayaklı kapısını (tetrapylon) göreceksiniz. Afrodit tapınağına giden yoldaki bu seremoni kapısı M.S. 200 yıllarında yapılmış ve kullanılan orijinal parça yoğunluğu ile bugünün en etkileyici arkeolojik restorasyon çalışmalarından biri.

Aphrodisias: The Ancient City of Love #seetheworld #travel #aphrodisias #ancient #city #love #turkey

ViANi__ (@viani675) tarafından paylaşılan bir fotoğraf ()


Tekrar kapıya doğru dönerken, yolda zamanında şehrin kuzey-güney hattındaki ana caddesi üzerindeki meşhur dört ayaklı kapısını (tetrapylon) göreceksiniz. Afrodit tapınağına giden yoldaki bu seremoni kapısı M.S. 200 yıllarında yapılmış ve kullanılan orijinal parça yoğunluğu ile bugünün en etkileyici arkeolojik restorasyon çalışmalarından biri.

Aphrodisias: The Ancient City of Love #seetheworld #travel #aphrodisias #ancient #city #love #turkey

ViANi__ (@viani675) tarafından paylaşılan bir fotoğraf ()


#turkey #türkei #türkiye #anatolien #anatolia #selcuk #aphrodisias

Michael Graber (@michaelplanegg) tarafından paylaşılan bir fotoğraf ()

#turkey #türkei #türkiye #anatolien #anatolia #selcuk #aphrodisias

Michael Graber (@michaelplanegg) tarafından paylaşılan bir fotoğraf ()

Tetrapylon’un karşısında bir mezar var. 1961’den ömrünün sonuna (1990) kadar burası için çalışmış Kenan Erim’e ait.

Tetrapylon’un karşısında bir mezar var. 1961’den ömrünün sonuna (1990) kadar burası için çalışmış Kenan Erim’e ait.

#aphrodisias

doğan çetin (@doganfalan) tarafından paylaşılan bir fotoğraf ()

#aphrodisias

doğan çetin (@doganfalan) tarafından paylaşılan bir fotoğraf ()

Achilles stabs the Amazon warrior. Achilles then falls in love with her. She then dies. #regrets

Nichole Stetten (@stettenn) tarafından paylaşılan bir fotoğraf ()

Achilles stabs the Amazon warrior. Achilles then falls in love with her. She then dies. #regrets

Nichole Stetten (@stettenn) tarafından paylaşılan bir fotoğraf ()

Ara Güler’in fotoğraflarından bir iz arayanlar için ‘önce ve sonra’.



Ara Güler’in fotoğraflarından bir iz arayanlar için ‘önce ve sonra’.



#aphrodisias

doğan çetin (@doganfalan) tarafından paylaşılan bir fotoğraf ()

#aphrodisias

doğan çetin (@doganfalan) tarafından paylaşılan bir fotoğraf ()

Bu da bonus.

In Aphrodisias...

Nükhet (@goferaliye) tarafından paylaşılan bir fotoğraf ()


Bu da bonus.

In Aphrodisias...

Nükhet (@goferaliye) tarafından paylaşılan bir fotoğraf ()


Adil Fide


Adil Fide


BU YAZARDAN

Yorum yazmak için giriş yapmalısınız.

Bu habere henüz site içi yorum yazılmamış.

Gazetemsi
Facebook'ta takip et Twitter'da takip et Youtube'da takip et Instagram'da takip et

©2016 Gazetemsi.com. Her hakkı saklıdır.